OLMAK

Olmakla sahip olmak arasında çook fark var. Eric Fromm’un bu konu üzerindeki kitabı “Sahip olmak ve Olmak’ bu farkı ortaya koyar.

Bişeye sahip olmak, insanı oldurmaz. Bu sahipliği şeylere (para-pula, mala-mülke) sahip olmak (zengin olmak) şeklinde de görebiliriz, bir mesleğe sahip olmak (bir meslek sahibi olmak) şeklinde de.

Sanayici olmak, hâkim olmak, mühendis olmak, öğretmen olmak, doktor olmak, vs. bugün bir mesleğe sahip olmaktır, olmak değil.

Olmak çoook başka bişeydir; belki insan olmaktır.

Müslüman olmak ise çoook daha başka bişeydir.

İnsan, bişeye sahip olurken bile kendi başına sahip olmaz; ana-babasının, hocasının, devletinin vs. biçook kişinin yardımı, desteği ve katkısı ile o şeye sahip olmuştur. Kişi o şeye sahip olunca bunları, bu katkıları unutmuşsa olmamıştır/olamamıştır.

Olmak, sorumlu olmaktır, sorumlu davranmaktır.

İnsan, çocuk olur, anlamaz, bu anlaşılır bişeydir; genç olunca, hele de yetişkin olunca birazcık da olsa anlamaya başlamıyorsa, o ‘kişi’ hâlâ olmamıştır, hamdır.

Müslüman olmak ise, başta kendini olduran Rabbini bilme, O'na saygı duyma, sonra da sırasıyla üzerinde somut emeği olanlara karşı “sorumlu” davranmadır; aslında bu ikisi birbirinden ayrı değildir; yâni Rabbi bilme, kişinin yetişmesi için Rabbin vesile kıldığı kişileri bilmedir, onların emeğine saygı duymadır.

Rab unutulunca, bunlar da unutulur; tersi de doğrudur, kişinin üzerinde emeği olanlar (ana-baba, eş-dost-akraba, hoca, devlet) unutulunca Rab de unutulur.

Unutan adam da olamaz.

Meşhur hikayeyi biliyorsunuz. Adam vali olmuş, babasını yanına çağırmış; ‘baba, sen bana bişey olamazsın diyordun, bak, ben vali oldum demiş; babası : ‘oğlum vali olmuşsun ama adam olamamışsın.’ demiş...

Bişey olmak, olmak değil; olmak adam olmaktır. Ana-baba olarak bizler, çocuklarımız bişey olsun diye uğraşıyoruz ama adam olsun diye uğraşmıyoruz, hata bizde ve bu hata, biraz da yoğun rekabet ortamının bizleri zorlamasıyla oluştu. Sakin olup biraz daha ciddî düşünürsek yanlış yaptığımızı anlayacağız; düşünme zahmetine girmezsek, zaman bize bu hatamızı korkarım çook ağır bir şekilde ödetecek.