Kayıtlar

NEYİM/KİMİM, NE/KİM OLACAĞIM?!

NEYİM/KİMİM, NE/KİM OLACAĞIM?! İnsan, Zaman, Oluş ve Ahlâkî Kimlik 1. İnsan : Verilmiş Bir Varlık, Oluşmakta Olan Bir Kimlik İnsan, varlığını kendisi yaratmaz. Dünyaya gelişini, biyolojik donanımını, fıtratını, başlangıç koşullarını ve sahip olduğu temel imkânları kendisi belirlemez. Bunlar ona verilmiştir. İnsan, kendi iradesinden önce var olan bir varlığın içinde, kendisine sunulmuş imkânlarla hayata başlar. Ancak insanın verilmiş olması, tamamlanmış olduğu anlamına gelmez. İnsan, varlığı bakımından yaratılmış; kimliği ve karakteri bakımından ise oluşmakta olan bir varlıktır. Bu ayrım önemlidir. Çünkü insan kendi varlığının yaratıcısı değildir ama kendisine verilmiş varlık ve imkânlar içerisinde, tercihleri ve eylemleriyle kimliğini ve karakterini inşa eder. Buradaki inşa, ontolojik anlamda yaratma değil, ahlâkî ve varoluşsal anlamda kendini oluşturmadır. Dolayısıyla insan yalnızca ne olduğuyla değil, ne olmayı tercih ettiğiyle de tanımlanır. İnsanın önünde iki temel soru vardır : Ne...
Yorum Gönder
Devamı

TEKÂSÜR SÛRESİ

TEKÂSÜR SÛRESİ : BİLGİ, NİMET VE İNSANIN VAROLUŞSAL SORUMLULUĞU Çokluk Yarışı, Gerçek Bilme ve Kaçırılan Hayat Fırsatı 1. ELHÂKÜM : OYALANMAK VE ASIL OLANDAN UZAKLAŞMAK Tekâsür sûresinin ilk cümlesi, insanın varoluşsal sorunlarından birini son derece çarpıcı biçimde ortaya koyar : أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ = “ Çokluk yarışı sizi oyaladı.” Burada mesele yalnızca malın, mülkün veya servetin çoğaltılması değildir. Tekâsür, insanın daha fazlasını elde etme arzusunun hayatını kuşatmasıdır. İnsan, elde ettiklerinin miktarını artırırken onları niçin elde ettiğini, neye hizmet ettirdiğini ve hangi amaca yönelttiğini unutabilir. Bu oyalanma yalnızca maddî alanda gerçekleşmez. Bilgi, unvan, makam, itibar ve toplumsal üstünlük de tekâsürün konusu olabilir. İnsan para çokluğunda yarışabildiği gibi bilgi çokluğunda da yarışabilir. Biriktirdiği bilginin kendisini dönüştürüp dönüştürmediğini, daha âdil, daha merhametli ve daha sorumlu bir insan yapıp yapmadığını sorgulamayabilir. Dolayısıyla sorun, ...
Yorum Gönder
Devamı

GAYR-U MEMNÛN

GAYR-U MEMNÛN B1’de Yarış, B2 ve B3’te Va’din Gerçekleşmesi : İki Farklı Âkıbet 1. Yarışın Alanı : B1 İnsan, içinde bulunduğu hayatı çoğu zaman bütün varoluşun kendisiymiş gibi algılar. Oysa bu hayat, varlığın tamamı değil; yaratılmış varoluş alanının belirli bir safhasıdır. Bu çerçevede B1, insanın tercihleriyle, iradesiyle, kesbiyle ve sorumluluğuyla karşı karşıya bulunduğu dünya hayatını ifade eder. Yarış B1’dedir. Çünkü burada henüz tercih imkânı, irade, yöneliş, emek, iyilik ve kötülük arasında seçim vardır. İnsan kendisine verilmiş imkânlar içinde neyi seçeceğini, hangi yönde emek vereceğini ve nasıl bir hâl inşâ edeceğini belirler. Kur'an'ın iman,sâlih amel, sabır, ihsan ve takvâ çağrıları bu hayatın içindeki tercihlere yöneliktir. Bu nedenle B1 yalnızca yaşanıp geçilecek bir zaman dilimi değildir. B1, insanın kendi kesbiyle karşılaşacağı âkıbetin yönünü belirlediği imkân ve sorumluluk alanıdır. Yarışın anlamı da buradadır: Yarış, B2 ile B3 arasında değildir; insanın B1...
Yorum Gönder
Devamı

ÖLÜMSÜZLÜK

İKİ VARLIK TÜRÜ VE ÖLÜMSÜZLÜK Mutlak Varlık, Mukayyet Varlık ve Ebedî Hayat Varlığın İki Türü Varlığı anlamlandırabilmek için öncelikle birbirinden ontolojik olarak farklı iki varlık türünü ayırt etmek gerekir : Mutlak Varlık ve Mukayyet Varlık. Birincisi A, ikincisi B olsun. A, kendinden var olan, varlığı hiçbir şeye bağlı bulunmayan, başlangıcı ve sonu olmayan Mutlak Varlık’tır. O, Allah’tır. Hayy ve Kayyûm’dur. Hayatı kendindendir; var olmak ve varlığını sürdürmek için hiçbir şeye muhtaç değildir. O’nun varlığına dışarıdan bir dayanak, hayatına bir kaynak, bekâsına bir güvence gerekmez. B ise yaratılmış, varlığı kendinden olmayan, dolayısıyla varlığı ve devamlılığı A’ya bağlı bulunan Mukayyet Varlık’tır. B, A değildir; A’nın bir parçası, kopyası, gölgesi veya uzantısı da değildir. A tarafından yaratılmış, kendine ait varoluş alanı ve sınırları bulunan gerçek bir varlık kategorisidir. Burada çok önemli bir ayrım yapmak gerekiyor : B’yi yalnızca tek tek yaratılmış varlıkların toplamı ...
Yorum Gönder
Devamı

SAHİCİ UMUT

BÜYÜK ÜTOPYALARIN ENKAZINDAN SAHİCİ UMUDUN ONTOLOJİSİNE İmkândan Praksise, Sorumluluktan Ortak Yaşama Modern insan, iki büyük anlatının ve iki sahte cennet vaadinin yarattığı derin bir gerilimin ortasında duruyor. Bir yanda insanlığa kusursuz bir gelecek vaat eden tarihsel ütopyalar, diğer yanda sınırsız tüketim ve haz üzerinden mutluluk pazarlayan kapitalist düzen var. Biri kurtuluşu geleceğin ideal toplumuna ertelerken diğeri insanı bugünün tüketim çarkına hapsediyor. Her ikisi de insanın sahici varoluşunu, sorumluluğunu ve hayatla kurduğu ilişkiyi sorgulamamızı gerektiriyor. Ancak bu iki anlatıyı eleştirirken, onların düşünsel kaynaklarını ve aralarındaki farklılıkları gözden kaçırmamak gerekir. Özellikle Ernst Bloch’un umut felsefesi, basitçe geleceğe ertelenmiş bir kurtuluş vaadine indirgenemez. Bloch’un ‘Umut İlkesi’nde geliştirdiği Henüz-Olmayan (Noch-Nicht-Sein) düşüncesi, gerçekleşmemiş olanın imkânlarını bugünün içinde arar. Gelecek, yalnızca hayal edilen bir zaman dilimi değ...
Yorum Gönder
Devamı

DİNİ PARÇALAMAK

DİNİ PARÇALAYANLAR, BU SEBEPLE FIRKALARA AYRILANLAR : ŞİYA, HİZB, MEZHEPLEŞME VE ÖLÇÜNÜN SAHİPLİĞİ 1. DİN BİR, İNSANLARIN ANLAMA VE YORUMLAMA BİÇİMLERİ FARKLI Dinin kaynağı ile insanların o kaynağı anlama biçimleri birbirinden ayrılmalıdır. Çünkü din, insanların üzerinde uzlaşmaya çalıştıkları düşüncelerin toplamı veya farklı yorumların bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş bir sistem değildir. Din, ilâhî kaynağı bulunan ve insanın kendisini ona göre konumlandırması gereken bir hakikattir. İnsan ise bu hakikatin muhatabıdır. İnsan anlar, düşünür, araştırır, yorumlar, bazen isabet eder, bazen yanılır. Aynı ilâhî hitabı farklı bilgi birikimleri, tecrübeler ve zihinsel imkânlarla değerlendiren insanların farklı sonuçlara ulaşmaları mümkündür. Hatta belli ölçüde kaçınılmazdır. Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken temel bir ilke vardır : İnsanların din hakkındaki farklı anlayışları, dinin kendisinde farklılık meydana getirmez. Yorum farklılığı ile dinin parçalanması aynı şey değildir. ...
Yorum Gönder
Devamı

ULÛHİYYET VE RUBÛBİYET

ULÛHİYYET VE RUBÛBİYET Mutlaklık, İlişki ve Kulluk : Allah’ı Tanımak ve O’nunla Bağ Kurmak 1. İki kavram, Tek Hakikat, Farklı Mertebeler Ulûhiyyet Allah’ın İlâh oluşunu, Rubûbiyet ise Rab oluşunu ifade eder. İlk bakışta birbirine yakın görünen bu iki kavram, aslında Allah’ı tanımamız ve O’nunla ilişkimizi kurmamız bakımından farklı iki mertebeye işaret eder. Bizim yaklaşımımızda Ulûhiyyet, Rubûbiyetin üzerindedir. Ancak bu üstünlük, ikisinin birbirinden bağımsız veya ayrı olduğu anlamına gelmez. Allah hem İlâh'tır hem Rab’dir. İlâh, Rab’den; Rab, İlâh’tan ayrı değildir. Burada iki ayrı varlık veya iki ayrı ilâhî kimlik değil, aynı Hakikatin farklı mertebelerde kavranması söz konusudur. Ulûhiyyet, Allah’ın mutlaklığını, eşsizliğini, hiçbir şeye muhtaç olmayışını ve bütün varlığın kendisine muhtaç oluşunu ifade eder. Rubûbiyet ise bu mutlak Hakikatin yaratılmış varlıkla kurduğu ilişkiyi ve bu ilişkinin iki yönlü işleyişini ifade eder. Bu nedenle Ulûhiyyet ile Rubûbiyet arasında ayrıl...
Yorum Gönder
Devamı

VARLIĞIN VARLIĞI VE YOLCULUĞU

VARLIĞIN VARLIĞI VE YOLCULUĞU Ex Nihilo’dan Kemâl Yolculuğuna 1. YOKLUK GERÇEKTEN VAR MIDIR?! Felsefenin en ağır sorularından biri şudur : Varlık, yokluktan mı yaratılmıştır?!. Yokluk, hiçlik (ex nihilo) midir?!. İlk bakışta soruyu kolayca cevaplayabiliriz : Allah kâinatı yoktan yarattı. Fakat bu cümlenin içinde dikkatle incelenmesi gereken bir problem vardır. Çünkü cümlede iki unsur yan yana durmaktadır : Yaratma ve yokluk. Eğer yaratmayı, varlığın yokluktan meydana getirilmesi şeklinde anlarsak, yokluğu da yaratmanın açıklamasına dâhil etmiş oluruz. Böylece istemeden de olsa iki ayrı şeyden söz etmeye başlarız : Bir Yaratıcı ve bir de yokluk. Oysa bir Yaratıcının var olması, bir de yokluğun bulunduğu anlamına gelmez. Yaratıcı vardır. Yokluk ise var olan ikinci bir şey değildir. Burada üç ayrı önermeyi birbirinden ayırmak gerekir : 1. Allah kâinatı yaratmıştır. 2. Allah kâinatı önceden mevcut olan başka bir maddeden yaratmamıştır. 3. Allah kâinatı yokluktan yaratmıştır. İlk önerme, ya...
Yorum Gönder
Devamı