KUR’AN’DA لعلّ

Kur’ân’da لعلّ

Kur’ân’daki لعلّ çoğu zaman bir gaye / pedagojik hedef bildirir. Yani bir fiile bağlanır.

Fiille kullanılan لعلّ, hedeflenen bilinç / sonuç bildirir.

Aşağıda Kur’ân’daki لعلّ ifadelerini, bağlandıkları amaç fiillerine göre gruplayarak verdim. (Sadece anlam taşıyan ana fiili esas aldım.)

1. Takvâ hedefi

Kur’ân’daki en temel amaçlardan biridir.

لعلّكم تتقون/ لعلهم تتقون (Bakara 21, 63, 183,187.)

Anlam : Belki sakınırsınız / bilinç geliştirirsiniz.

2. Akletme hedefi

لعلّكم تعقلون/ تعقلون لعلهم (Bakara 73, 242. Nûr 61. Hadîd 17.)

Anlam : Belki aklınızı kullanırsınız.

3. Şükür hedefi

 لعلّكم تشكرون / تشكرون لعلهم (Bakara, 185. Âli İmrân, 123. Maide, 6, 89. Enfal, 26.)

Anlam : Belki şükredersiniz.

4. Hatırlama / Öğüt alma hedefi

لعلّكم تذكرون / لعلهم تذكرون (Bakara 221. En‘âm 152. A‘râf 26. Nahl 90 Nur 1. Zümer 27 )

Anlam : Belki hatırlarsınız / öğüt alırsınız.

5. Merhamet görme hedefi

لعلّكم ترحمون (A‘râf 63, 204. Yasin 45 )

Anlam : Belki rahmete erişirsiniz.

6. Felâh (Kurtuluş) hedefi

لعلّكم تفلحون (Âl-i İmrân 130, 200. Mâide 35. Enfâl 45. Hac 77. Nur 31. Cuma 10 )

Anlam : Belki kurtuluşa erersiniz.

7. Hidâyet hedefi

لعلّكم تهتدون (Bakara 53. Nahl 15.)

Anlam : Belki doğru yolu bulursunuz.

8. Tefekkür hedefi

لعلّهم يتفكرون (A‘râf 176. Haşr 21.)

Anlam : Belki düşünürler.

9. Sakınma / Uyarılma

لعلّهم يحذرون (Tevbe 122.)

Anlam : Belki sakınırlar / dikkat ederler.

10. Tezekkî (Arınma)

لعلّه يزكّى (Abese 3.)

Anlam : Belki arınır.

11. Korku / Haşyet

لعلّه يتذكر او يخشى (Taha 44.)

Anlam : Belki öğüt alır / hatırlar ve korkar / saygıyla çekinir.

12. Dönüş (Rucû’)

لعلّهم يرجعون (A‘râf 168. Zuhruf 28.)

Anlam : Belki geri dönerler.

Kur’ân pedagojisinin ortaya çıkardığı “amaç zinciri” bir bilinç merdiveni ortaya çıkarır :

• Düşünmek. = تفكر

• Akletmek. = تعقل

• Hatırlamak. = تذكر

• Hidâyet bulmak. = يهتدون

• Takvâ geliştirmek. = تتقون

• Şükretmek. = تشكرون

• Kurtuluşa ermek. = تفـلحون

Kur’ân’ın pedagojisi yaklaşık olarak şöyle işler : Düşünme → Akletme → Hatırlama → Hidâyet → Takvâ → Şükür → Felâh.

Bu zincir aslında Kur’ân’ın insan dönüşüm, insanı dönüştürme modelidir.


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

KİP

Kip : Fiillerin zamana göre kullanımı. Felsefede kip, değişkenlik durumu. Vardı. Varmış. Var. Var olacak... gibi. Geçmiş. Şimdiki ve Gelecek zaman. Mış, masal formu. Bir varmış, bir yokmuş gibi. Bir zamanlar bir kral varmış; Kârun gibi bir zengin; Sokrat gibi bir âlim varmış...  Şimdi nerelerdelermiş?!. Onların da, bizim gibi, bir zamanlar bir “şimdileri” vardı. Biz de, gün gelecek “masal”! olacağız; bize de birileri “varmış” diyecek... zaman hepimizi tarih sahnesine çekecek. Sonra ne olacak?!. Kimilerine göre bişey olmayacak; kimilerine göre de herkes tekrar dirilecek ve yaptıklarından tek tek hesaba çekilecek. ... Şimdi bu hayat bize bir masal gibi = mış gibi (= oyun-oynaşmış gibi) geliyor; hayatı ciddiye almıyoruz, onu bir fırsat olarak değerlendirmiyoruz; 'ölüm, sonumuz olacak, bu hayatın keyfini çıkaralım', diyoruz.  Hayatı masal gibi görsek de, her masal mutlu sonla bitmiyor. Esasında hiçbir masal bitmiyor; çünkü zaman durmuyor, geçmişten geleceğe sürekli akıyor. Dün var...
Devamı