LÂL-Ü EBKEM

Lâl, doğuştan dilsiz, samut. Lâl-ü ebkem ise, dilli (= konuşuyor) iken, sonradan, hayretten (= şaşkınlıktan veya şoktan) dilsiz. (= susmuş kalmış.)

Sonradan dilsiz kalan, “şok” geçirmiştir. 

Bu “şok” nasıl bi şoktur?!. Bu yazı, buna değinecek.

Konuşan adam, öznedir, “ben, benlik” sahibidir. ‘Konuşuyorum.’ cümlesindeki özne, ben’dir. Ben, “şok” geçirirse, konuşamaz, dili tutulur, lâl olur.

Benin şok geçirmesi, hem dışarıdan güçlü bir etki ile hem içeriden güçlü bir etki ile olabilir. Lâl olma (= konuşamama), böyle bir etkinin sonucudur, etkiye tepkidir. Dış şok, ses tellerini vurur; bu bir hastalıktır. İç şokta ise, ses telleri zarar görmez; kişi konuşabilir, ama konuşmayı istemez, yanlış konuşacağından korkar, susar.

Konuşabiliyorken konuşmamak, --konuşamamak değil--, doğruyu konuş(a)mama kaygısındandır. Bu kaygı, bir açıdan “sorumlu” (yeminli mi deseydim?!) tercümanın kaygısına benzer. Sorumlu tercüman, konuşanın konuşmasını üçüncü şahıslara (= dinleyici ve okuyuculara) doğru (= aslına uygun) aktarma, konuşanın konuşmasını çarpıtmama kaygısı güder; konuşanın konuşmasına kendi “yorumunu” katmaz; kendini temiz bir “ayna” (= aracı, aktarıcı veya yansıtıcı) olarak görür, görmek ister.

Konuşmanın doğru aktarılabilmesi için, “aynanın” çook temiz (= pırıl pırıl) olması gerekir. 

Benlik (= enâniyet), aynadaki kirdir. 

Lâl-ü ebkem olan kişi, (konuşabiliyor iken) benlik aynası kir olduğu için konuşmaz; benlik aynasını temizleyince, tekrar konuşmaya başlar.

Benlik aynasını temizleme nasıl olur?!. Ben’i = benliği yok ederek.

Ben’i = benliği yok edince, ortada bir ben kalır mı?!.

Kalmaz. Sadece O (= Asıl Konuşan ve Yazan) kalır.

O kim?!.

“Konuşulanı  ve Yazılanı Oku! = İkra! diyen”!.

Doğru okuma, Yazılanı (= Kitâb’ı) doğru “tercüme” etmedir.

Yazılanı (= Kitâb’ı) doğru “tercüme” edememekten korkan, benliğini (= benlik aynasını) temizleyene kadar lâl-ü ebkem olmalıdır; Yazılana (= Kitâb’a) kendi yorumunu katmamalı, konuşmamalıdır.

Benliğini (= benlik aynasını = nefsinin kirini-pasını) temizleyene, “kul”! denir.

Kul, Rabbi tarafından kul-lanılır. Ama buradaki kul-lanma, araba kullanma gibi değildir. Araba, kullanana (= şöföre) zorunlu boyun eğer; kulun Rabbi tarafından kul-lanılması, gönüllüdür.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

KİP

Kip : Fiillerin zamana göre kullanımı. Felsefede kip, değişkenlik durumu. Vardı. Varmış. Var. Var olacak... gibi. Geçmiş. Şimdiki ve Gelecek zaman. Mış, masal formu. Bir varmış, bir yokmuş gibi. Bir zamanlar bir kral varmış; Kârun gibi bir zengin; Sokrat gibi bir âlim varmış...  Şimdi nerelerdelermiş?!. Onların da, bizim gibi, bir zamanlar bir “şimdileri” vardı. Biz de, gün gelecek “masal”! olacağız; bize de birileri “varmış” diyecek... zaman hepimizi tarih sahnesine çekecek. Sonra ne olacak?!. Kimilerine göre bişey olmayacak; kimilerine göre de herkes tekrar dirilecek ve yaptıklarından tek tek hesaba çekilecek. ... Şimdi bu hayat bize bir masal gibi = mış gibi (= oyun-oynaşmış gibi) geliyor; hayatı ciddiye almıyoruz, onu bir fırsat olarak değerlendirmiyoruz; 'ölüm, sonumuz olacak, bu hayatın keyfini çıkaralım', diyoruz.  Hayatı masal gibi görsek de, her masal mutlu sonla bitmiyor. Esasında hiçbir masal bitmiyor; çünkü zaman durmuyor, geçmişten geleceğe sürekli akıyor. Dün var...
Devamı