KORKU

Korkuyu Arapçada Hayf (= خوف), Rehb (= رهب), Ru’b (= رعب)), Vecl (= وجل), Vehl (= وهل), Cefl/Cüfl (= جفل), Fezea (= فزع), Feraq (= فرق), Haşyet (= خشية), Dehşet (= دهشة) karşılar.

Korku, nereden başlar, nerede biter; veya kişideki yoğunluğu nedir?!.

Başlangıcı dehşet, sonucu da hayşet = huşû olarak kabul edersek, aralara da hayf, vecl, rehb, ... girer.

Dehşet, korkunç bişeyden hissedilen korkudur; bu korku, Tanrı korkusu olamaz.

Pekiî Tanrı korkusu nereden başlar?!.

Havfdan olabilir.

Havf, kulun amellerinin makbul olmamasından doğan ceza korkusudur. 

Vecl, kalbin titremesi, ürpermesi. 

Rehb, çekinmek, sakınmak. Ruhban da aynı kök.

Diğerlerindeki “nüansları” (= ince farkları, ayrıntıları) bilmiyorum, ama haşyeti (= huşûyu) az-çok biliyorum.

Huşû, saygı (ve sevgi) içeren korku.

Havf, “bilgisizlerin = câhillerin”; huşû, “ilmiyle âmil âlimlerin” korkusudur, diyebiliriz. Şöyle de söyleyebiliriz : Havf, şeriat ehlinin; huşû, ma’rifet ehlinin korkusudur. Ara korkular da (özellikle rehb ve vecl) tarikat ve hakikat ehlinin.

Bence, Allah korkusu havftan başlar, huşûda/haşyette kemâle erer. Belki de vecil, son duraktır. Huşûda “sükûn ve huzur”; vecilde “titreme ve ürperme” var. (gibi!.) Bu konuda bilgiye açım. Muhtemelen bu konudaki cahilliğim, perişan hâlimden. 

En doğrusunu Allah bilir.