GÜNDELİK HAYATTA VESVÂS-ÜL HANNÂS

GÜNDELİK HAYATTA VESVÂS-ÜL HANNÂS 

Psikolojide Vesvâsü’l-Hannâs

Psikolojide vesvâsü’l-hannâs, iç ses kılığına girer : “Bu benim düşüncem.”

  • Sürekli erteleteme : şimdi değil, sonra.
  • Sürekli değersizleştirme : sen kim oluyorsun?!.
  • Sürekli aklama : bunda bir şey yok.

Burada düşman dışsal değil, benlik diliyle konuşur; görünmez, geri çekilir, inkâr edilebilir.

Aşırı Akılcılık Maskesi

Vesvâs, her şeyi “mantık” adına budar.

Sezgi, kuruntuya; vicdan, şartlanmaya; teslimiyet, zayıflığa dönüşür.

Sonuçta insan, kendi iç pusulasına yabancılaşır.

Sanatta ve Estetikte Karşılığı

Bu, güzellik üzerinden meşrulaştırmadır.

Vesvâsa, kötülük çirkin gelmez.

Şiddet, estetik koreografiye; çürüme, ironiye; sapma, özgünlüğe ve özgürlüğe dönüşür.

Sanat, uyandırmak yerine uyuşturur.

“Bak!, ne kadar derin, ne kadar güzel…”

Burada kalp susar/suskundur.

Sanat, egoyu kışkırtır ve insana : "kurallar sıradanlar içindir.", dedirtir.

Bu fısıltı, insanın kendini ilahlaştırmasına götürür.

İtaatsizlik, özgürlük olarak anılır.

Siyasette ve Toplumsal Alanda

Kişisel arzular “halk adına kılıfına” bürünür. Artık kişi : Ben senin düşmanım, demez; şöyle demeye başlar : Bütün yaptıklarımı, senin iyiliğin için, senin güvenliğin ve özgürlüğün için yapıyorum.

Burası, tam da rıza üretiminin yeridir. Burada düşman, belirsizleşir.

  • Açık tehdit yoktur.
  • Tehlike soyuttur.
  • Çözüm tekniktir.
  • Yetki merkezîdir.
  • Ve insan, korktuğu şeyi tanımlayamaz hâle gelir.

Medyada ve Dijital Dünyada

Algoritmik hannâs :

  • Bağırmaz.
  • Zorlamaz.
  • Ama “tanır”!.
  • Sen şunu seversin, der.

İnsan, seçtiğini sanır ama seçilir. Bunun sinsi hâli de konfor üretmesindendir.

Konfor, hakikati buharlaştırır. Yalan açıkça söylenmez ama hakikat de önemsizleşir; “bu da bir görüştür”, denir.

Günlük Ahlâkta

Vesvese veren şeytan, büyük günahla gelmez; küçük taviz ve tacizlerle gelir.

  • Bir kereden bir şey olmaz.
  • Herkes böyle yapıyor.
  • Senin niyetin iyi. der.

Bu dil tanıdıktır, çünkü dost dilidir.

Vesvese Nasıl Tanınır?!.

Şu üç yerde dikkat kesil : İsim vermiyorsa = fâil belli değilse; sorumluluğu bulanıklaştırıyorsa; kişiyi kendinden emin ama daha yalnız ve çaresiz yapıyorsa. Bu, vesvâsü’l-hannâs’tır.

Neden Nâs Sûresi?!.

Çünkü bu hâller hem bireysel hem kolektiftir ve her çağa şâmildir = çağsaldır. Çözüm : akıl hilesiyle değil, Rab-Melik-İlâh zinciriyle gelir.

Çünkü akıl, her vesveseye bir kılıf bulur. 


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

KİP

Kip : Fiillerin zamana göre kullanımı. Felsefede kip, değişkenlik durumu. Vardı. Varmış. Var. Var olacak... gibi. Geçmiş. Şimdiki ve Gelecek zaman. Mış, masal formu. Bir varmış, bir yokmuş gibi. Bir zamanlar bir kral varmış; Kârun gibi bir zengin; Sokrat gibi bir âlim varmış...  Şimdi nerelerdelermiş?!. Onların da, bizim gibi, bir zamanlar bir “şimdileri” vardı. Biz de, gün gelecek “masal”! olacağız; bize de birileri “varmış” diyecek... zaman hepimizi tarih sahnesine çekecek. Sonra ne olacak?!. Kimilerine göre bişey olmayacak; kimilerine göre de herkes tekrar dirilecek ve yaptıklarından tek tek hesaba çekilecek. ... Şimdi bu hayat bize bir masal gibi = mış gibi (= oyun-oynaşmış gibi) geliyor; hayatı ciddiye almıyoruz, onu bir fırsat olarak değerlendirmiyoruz; 'ölüm, sonumuz olacak, bu hayatın keyfini çıkaralım', diyoruz.  Hayatı masal gibi görsek de, her masal mutlu sonla bitmiyor. Esasında hiçbir masal bitmiyor; çünkü zaman durmuyor, geçmişten geleceğe sürekli akıyor. Dün var...
Devamı