DÖNÜŞ = RÜCÛ' (رجوع)

Recea (رجع)’dan; mercî’ de aynı kök. Dönmekten dönüş; dönek de dinden çıkma anlamındaki dönme de Türkçede kullandığımız kelimelerden.

Dönmek için, önceden bi yerden! “ayrılmış veya o yeri! terk etmiş olmak” gerekir. ‘Gurbete gitti, artık bi daha dönmedi.’ dediğimizde; gurbet, artık onun vatanı oldu, demiş oluruz.

...

Doğum, (dünyaya) geliş ise; ölüm de dönüştür.

Namaz kılarken, yüzümüzü (= yönümüzü) Kâbe’ye (= kıbleye) döneriz.

Yüzümüzü döndüğümüz (döndürdüğümüz) “tarafa” ilgi ve sevgi duyarız, oraya doğru yürürüz; sırtımızı döndüğümüz (döndürdüğümüz) “taraftan” da uzaklaşırız.

...

Gidişler-dönüşler, içinde bulunduğumuz mekâna ve dönülecek yere (merci’ye) göre tanımlanır. Türkiye’den Rusya’ya bir yolculuk yapacaksak, ve Türkiye’de yaşamaktan memnunsak, dönüş yine Türkiye’ye olacaktır.

Dünyaya da bir yolcu (misafir/müsafir) olarak geldik.

Nereden?!.

???.

Geldiğimiz “yerden”!.

Dönüşümüz de “oraya”!.

...

Kitâb, dönüşünüz Rabbinize = اِلَيْهِ تُرْجَعُونَ diyor. (29/17. 30/11. 32/11...)

Nasıl/ne şekilde döneceğiz?!. Bazı dönüşler pişmanlıkla, bazı dönüşler de sevinçle doludur. Pişmanlıkla dönenler, daha önceden, şu ân geldikleri = döndükleri yeri unutarak; sevinçle dönenler de daha önce, şu ân geldikleri = döndükleri yeri unutmadan yaşayanlardır.

...

Din buna, Rabbi unutmadan, taqvâlı yaşama der. Rabbi unutmadan, taqvâlı yaşama, (bize göre) gurbette Allah’ın emir ve yasaklarına göre yaşama, O’nun otoritesini (bize göre) ‘gurbette bile’! yaşatmadır. Bu hâlin dildeki/sözdeki mottosu da “Lâ ilâhe illâ-l Allah'tır.”

Gurbeti/غربت (= yabancı bir memleketi), ‘asıl vatan’! kabul edenin vatanı gurbet olur; onlara ‘asıl vatan’! yakın (= kurb/قرب) olmaz; döndüklerinde onları ‘derîin bir utanç ve pişmanlık’ bekler.