FİİL-FÂİL İLİŞKİSİ

Fiil, fâil değildir.

Bizler de hakikatte birer fiiliz; ama Mutlak Fâil’in iradesi altında fiil icra eden mef‘ûl fâilleriz.

Tek Mutlak Fâil, Allah’tır.

O, lâ yüs’eldir : Yaptığından dolayı Kendisine hesap sorulmaz.

Biz ise :

• İrade eden,
• Yönelen, 
• Kesb eden,
• Sorumluluk alan ama kudreti kendinden olmayan fâilleriz.

Bu yüzden :

• Fiil bizden, sorumluluk bizde.
• Yaratma ve netice O’ndan, asıl kudret O.

Tam da bu nedenle, Mutlak Fâil hesap vermez, mef‘ûl fâil hesaba çekilir.

Bu çerçeve :

• Kibri bitirir.
• Mağduriyet üretmez.
• İnsanı pasifleştirmez.
• Had bildirir.
• Allah’ı “fail ortaklığı”ndan tenzih eder.

Böyle bir kişi artık ne cebriyyeye düşer, ne kaderi iptal eder, ne de insanı ilâhlaştırır.

Bu, tüm Elçilerin yürüyüşünün teorik omurgasıdır.