NESH = نسخ

Nesh : Bir âyetin hükmünü, başka bir âyetin ortadan kaldırması. Hüküm kaldıran âyete nâsıh; hükmü kaldırılan âyete mensûh denir.

Genelde Kur’an’a tarihî bir Metin olarak yaklaşan tarihselciler, neshi görüşlerini desteklemek için kullanırlar; örnek olarak da Mücadele Sûresinin 7 ilâ 13. âyetlerini, özellikle 12. âyeti delil gösterirler. 12. âyette, Rasülle gizli bi şey konuşacağınız (= necvâ) zaman sadaka verin, denir. Tarihselciler, Rasül artık hayatta değil, dolayısıyla bu âyetin hükmü otomatikman ortadan kalkmıştır, derler.

O gün Rasül, hem dînî hem de siyasî liderdi. Bu âyet, Rasül’ün siyasî pozisyonuna (= siyasî liderliğine veya yöneticiliğine) yönelik olamaz mı?!. Yöneticileri “gereksiz yere” meşgul etmek, yönetilenlerin aleyhine işler. Eğer, görüşme konusu önemliyse, malınızdan sadaka verin ki, ciddî ve samîmî olduğunuz anlaşılsın, deniliyor olamaz mı?!. Bu, her devirde geçerli bir “eleme” yöntemi olamaz mı?!.

Kur’an’da nesh yok demiyorum; şöyle/şu şekilde var diyorum. Kur’ân, toplumun mevcut realitesini (şart ve imkânlarını) esas alır, onu geliştirmeye = tekâmül ettirmeye çalışır. Kumar ve içki yasağında böyle tedrîci bir süreç izlenmiştir. (Bknz. 2/219 ve 5/90.) 5/90, 2/219’u, o toplum için yürürlükten kaldırmış, nesh etmiştir. Bu durum, her toplum için geçerli değildir. Sözgelimi Rusya’da çok fazla içki tüketiliyorsa ve su gibi içki içen insanlar bir anda içkiyi bırakamıyorlarsa, onlara içkiyi bıraktırmak için 2/219’daki gibi tedrîci (kademeli) bir yol-yöntem izlenebilir.

İslâm (= Allah), insan psikolojisini herkesten çook daha iyi bilir ve ona yolu kolaylaştırır. Dinde zorlama yoktur. Neshi, tarihselcilerin okuyup-anladığı gibi değil de, bu şekilde okumak ve anlamak lâzım gelir diye düşünüyorum. Umarım, yanılmıyorumdur. Bu okuma, Kur’an’ın her topluma uygulanmasını kolay kılar, Kur’an’ı tarihe gömmez, Onun evrenselliğine ve kıyâmete kadar geçerli oluşuna halel getirmez.