COŞKU

Coşku, sadece aşırı bir heyecan mıdır?!. Büyük ölçüde böyle bir heyecandır, böyle bir duygudur; ama, işin aklî (= düşünsel, düşünce) yanı da vardır. Coşku, duygulanımın, duygunun taşmasıdır. Sevginin coşkusu olduğu gibi, nefretin veya kinin coşkusu da olur. Akıl da, bilmekten coşku (= heyecan) duyar; bildiği ile yetinmez, taşar, kabını aşar.

Herkesin coşkusu farklıdır. (= farklı farklı şeyleredir.) Coşku, bizdeki isteğin, istek duyduğumuz şeye aşırı yönelimidir. Kimi mala (= paraya-pula); kimi cana (= karşı cinse, kendine veya kendi gibi birine); kimi de makama (= ünlü olmaya) yönelir. İlki, zenginlikle, (zengin olma coşkusu ile); ikinci ve üçüncü, sahip olma (sahiplenme) coşkusu ile “olma”!dır; ama bu “olmalar”, bu aşırı istekler (= coşkular), akılla (= akıl coşkusu ile) birlikte yürümezlerse, kişinin gözünü kör ederler. = Malla coşan, mal olur; o kişiyi malla (= parayla) satın almak da kolaylaşır. Hemcinsinin veya karşı cinsinin canıyla coşana her zaman daha güzel hemcins veya daha güzel karşıt cins de; her makamın (= her mevkiinin, her ünlünün) daha üstünde bir makam-mevkî (= ün, unvan, ünlü) bulunur.

Akıl, bu coşkuyu doğru yöne (= doğru istikamete = doğru kıbleye) kanalize eder, ve kişinin yöneliminin (= yönelişinin) değerini belirler ve o değeri, parayla-pulla, makamla-mevkîyle ölçülemeyecek veya değişilemeyecek Olan’a yönlendirir. Aklın coşkusu, O’nun dışındaki bütün coşkuların geçici ve sahte olduğunu öğretir akıllı insana.

Duygusal olarak coşan, ama aklî olarak sönük kalan (= yerinde sayan); aklî olarak coşan, ama duygusal olarak sönük kalan insanlar, “yarım insanlardır”!. “Tamamlanmanın, tam olmanın”! (yolunun) önündeki engelleri, aklî ve duygusal coşku, birlikte/beraber aşabilirler. Bu coşkunun sonucunda oluşacak olan amel de, sâlih ameldir. Ben, sırf duygusal olan coşkuya, cezbe; sırf aklî olan coşkuya ise, herze diyesim geliyor ama yine de herze demekten kaçınıyor ve cerbeze diyorum.

Coşkularımızı kontrol etmemizde büyük faydalar var.

Bizi coşturan şeyler neler?!.

...

(Not : Herze : Abes veya boş söz. Cerbeze : İnandırıcı olmadığı hâlde inandırıcı gibi! konuşma, konuşmaya duygu katma, hilekârlık yapma. F. Gülen’in vaazları gibi.)

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

KİP

Kip : Fiillerin zamana göre kullanımı. Felsefede kip, değişkenlik durumu. Vardı. Varmış. Var. Var olacak... gibi. Geçmiş. Şimdiki ve Gelecek zaman. Mış, masal formu. Bir varmış, bir yokmuş gibi. Bir zamanlar bir kral varmış; Kârun gibi bir zengin; Sokrat gibi bir âlim varmış...  Şimdi nerelerdelermiş?!. Onların da, bizim gibi, bir zamanlar bir “şimdileri” vardı. Biz de, gün gelecek “masal”! olacağız; bize de birileri “varmış” diyecek... zaman hepimizi tarih sahnesine çekecek. Sonra ne olacak?!. Kimilerine göre bişey olmayacak; kimilerine göre de herkes tekrar dirilecek ve yaptıklarından tek tek hesaba çekilecek. ... Şimdi bu hayat bize bir masal gibi = mış gibi (= oyun-oynaşmış gibi) geliyor; hayatı ciddiye almıyoruz, onu bir fırsat olarak değerlendirmiyoruz; 'ölüm, sonumuz olacak, bu hayatın keyfini çıkaralım', diyoruz.  Hayatı masal gibi görsek de, her masal mutlu sonla bitmiyor. Esasında hiçbir masal bitmiyor; çünkü zaman durmuyor, geçmişten geleceğe sürekli akıyor. Dün var...
Devamı