ZAMAN

Zaman, Arapçada çok farklı kelimelerle ifâde edilir : Zaman. Vakit. Dehr. Hîyn. Ecel. Sa’at. Mîâd. Ân. Tarih. Asr.

Bergson’da zaman, 1) Ölçülebilen zaman (= vakit) ve 2) Duyumsanan (hissedilen) zaman (= süre) diye ikiye ayrılır. Duyumsanan (hissedilen) zaman (= süre), biyolojik (= canlı, vital), beynin -- pardon bilincin -- algıladığı zamandır.

Kolumuzdaki saat, vakti gösterir ama vakti algılamaz. Çoğumuz, zaman konusunda saat gibiyiz. Oysa zaman, bize verilmiş bir süredir; bu sürenin farkında olmalıyız.

Zaman geçiyor.

Zamanın bu geçişi, bizde bazı etkiler bırakıyor. İhtiyarlıyoruz; bize verilen süre (= ecel) dolunca da ölüyoruz. Üstelik, bu sürenin ne kadar olduğunu da bilmiyoruz.

...

Öyle ya da böyle geçiyor işte; yapacak bişey yok, nasıl olsa geçen zamanı durduramıyoruz, mu diyeceğiz; yoksa geçen zamanın farkında olarak onu değerlendirmenin yollarını mı öğreneceğiz?!.

Zaman, bize verilmiş en değerli hazinedir, ilâç gibidir. Bu ilâcı doğru dozlarda kullanırsak (çar-çur etmezsek), şifâ buluruz. Efendimiz, insanoğlunun en çok zâyî ettiği şeyin zaman olduğunu söyler. Asr Sûresi, zamana yemin ile başlar, ve insanlığın hüsranından (= ziyanından) söz eder. Oradaki “istisnâlara” dikkat edersek, zamanımızı iyi değerlendirmiş oluruz.

“Beş şey gelmeden önce beş şeyin kıymetini bilin!.

1. İhtiyarlık gelmeden gençliğin/izin,

2. Hastalanmadan önce sıhhatin/izin,

3. Fakirlik gelmeden önce zenginliğin/izin,

4. Meşgul zamanlarınız gelmeden önce boş vakitlerin/izin. Ve

5. Ölüm gelmeden önce hayâtın/ınız!.” 

(Hâkim : Müstedrek, IV, 341; Buhârî : Rikak, 3; Tirmizî : Zühd, 25.)

“Onlar orada imdâd/meded istemek için : Ey Rabbimiz, ne olur, bizi buradan çıkarıp dünyaya geri gönder de daha önce yaptıklarımızdan başka, sâlih ameller işleyelim, diye feryâd ederler. (Allah Teâlâ da) : Biz size, düşünüp ibret alacak ve hakîkati görecek kimsenin düşünebileceği kadar bir ömür (= süre, ecel) vermedik mi?!. Hem size Peygamber de geldi (= gönderdim); öyleyse tadın azâbı!. Bugün zâlimlerin hiçbir yardımcısı yoktur!.” (diyecek.) (Fâtır, 37.)

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

KİP

Kip : Fiillerin zamana göre kullanımı. Felsefede kip, değişkenlik durumu. Vardı. Varmış. Var. Var olacak... gibi. Geçmiş. Şimdiki ve Gelecek zaman. Mış, masal formu. Bir varmış, bir yokmuş gibi. Bir zamanlar bir kral varmış; Kârun gibi bir zengin; Sokrat gibi bir âlim varmış...  Şimdi nerelerdelermiş?!. Onların da, bizim gibi, bir zamanlar bir “şimdileri” vardı. Biz de, gün gelecek “masal”! olacağız; bize de birileri “varmış” diyecek... zaman hepimizi tarih sahnesine çekecek. Sonra ne olacak?!. Kimilerine göre bişey olmayacak; kimilerine göre de herkes tekrar dirilecek ve yaptıklarından tek tek hesaba çekilecek. ... Şimdi bu hayat bize bir masal gibi = mış gibi (= oyun-oynaşmış gibi) geliyor; hayatı ciddiye almıyoruz, onu bir fırsat olarak değerlendirmiyoruz; 'ölüm, sonumuz olacak, bu hayatın keyfini çıkaralım', diyoruz.  Hayatı masal gibi görsek de, her masal mutlu sonla bitmiyor. Esasında hiçbir masal bitmiyor; çünkü zaman durmuyor, geçmişten geleceğe sürekli akıyor. Dün var...
Devamı