SORGULAMA

“Sorgulanmamış hayat, yaşanmaya değmez.” der, Sokrates.

Sorgulama, yaptığımız işi, ne için (= niçin) yapıyorum, bu hayatı ne için, kimin için yaşıyorum?!, demektir.

Herkes, yaptığı işi bişey için yapar; kimi, kendi için (para için, konforlu bir hayat yaşamak için); kimi, tanıdığı-tanımadığı kişiler (başkaları) için yapar. Meselâ, ana-baba olmak, evlâtlar için yaşamak, evlâtların sorumluluğunu almaktır.

Demek ki sorgulamanın, sorumluluk alma ile çok yakın bir ilişkisi var.

Kendi için yaşayan, (sadece) kendinin sorumluluğunu alır; buna, bencil (= egoist, hodgam) insan denir.

Tanıdığı-tanımadığı kişiler (= başkaları), hatta canlı-cansız tüm varlıklar için yaşayana, onların sorumluluğunu alana da diğerkâm (= diğergam, özgeci) insan denir.

Neye, kime değer verirsek, onun için yaşarız.

Sadece kendine değer veren, kendi için; her şeye ve herkese değer veren, herkes ve her şey için yaşar. Bunun bir diğer adı da Allah için yaşamak, iş yapmaktır. Çünkü Allah, âlemi (= kâinatı, evreni), Kendi için değil!, herkes ve her şey için yaratmıştır; O, Rahmân ve Rahîm’dir.

Allah, âlemi Kendi için yaratmamışsa, bizler nasıl, sadece kendimiz için yaşarız?!. Bu soruda (kıyasta), ilk bakışta “bi gariplik”! görünüyor. Evet, doğru. Eğer, “Allah’ın ahlâkı ile ahlâklanın.” sözü, doğru bir sözse, ki doğrudur ve Hadis olduğu söylenir, bu gariplik ortadan kalkar ve Allah için iş yapmak veya yaşamak, doğru ve sağlam bir zemine oturur.

Ben, senin/sizin için; sen/siz, benim için; bizler, birbirimiz/hepimiz için yaşarsak, yaşadığımız bu hayat, daha güzel hâle gelmez mi?!. Ancak böyle bir hayat (anlayış), kapitalizmi bitirebilir; aksi hâlde hepimiz, kapitalizmin acımasız çarkları (dişlileri) arasında ezilir gideriz.