SONSUZA AÇILAN KORİDOR

Adım Adım Sonsuza Açılan Koridor : Helikoid Bir Seyr-i Sülûk ve Kul Oluşun Katmanlı Yapısı

(Helikoidi aşağıda açıklayacağım. Lütfen metni dikkatli okuyunuz.)

Yol, doğrusal bir ilerleme değildir. Bir noktadan diğerine gidilen çizgisel bir süreç değil; aynı eksen etrafında sürekli dönen, fakat her dönüşte derinliği artan helikoid bir varlık hareketidir.

Bu harekette “kemâl”, varış değil; aynı hakikate her seferinde daha az benlik yoğunluğu ile yeniden temas etmektir. Bu yüzden yol, bir yükseliş grafiği değil; bir derinleşme spiralidir.

I. Noetik Katman İman : Anlamın Yön Değiştirmesi

(Noetik, bilmeyi ve anlamayı = aklı konu alır.)

İman, bilginin artışı değil, bilginin yön değiştirmesidir.

Bu katmanda hakikat bir “bilgi nesnesi” olmaktan çıkar yön veren merkez hâline gelir.

Zihin aynı kalır, fakat işleyişi dönüşür; açıklama ihtiyacı yerini yön ihtiyacına bırakır.

Böylece helikoidin ekseni kurulur. Hareket vardır, fakat artık bir yön de vardır.

II. Volitif Katman İslâm, İhlâs ve Takvâ : Yönelimin Kurulması ve Korunması

(Volitif, volitionalden, isteme ve iradeyi konu alır.)

İmanla açılan yön, irade düzeyinde biçim kazanır.

İslâm

İrade dağınıklıktan çıkar ve tek bir eksene bağlanır. Bu bağlanma, zorunlu bir teslimiyet değil; yönün kabulüdür.

İhlâs

Yönelimin iç yapısı saflaşır. Çoklu motivasyonlar çözülür, tek referans kalır. Soru sadeleşir : Bu yöneliş kime?!.

Takvâ

Bu yönelimin sürekliliği korunur. Sapma, unutma ve dağılmaya karşı bir dikkat hâli oluşur.

Bu katmanda irade artık dağınık bir güç değil, eksene bağlı bir akışa dönüşür.

III. İnâbe : Spiral Geri Dönüş ve Yeniden Hizalanma

(İnâbe, içten/kalben, samimî yöneliş.)

Yol düz değildir; sapma kaçınılmazdır.

İnâbe, düşüşü inkâr etmez; düşüşü geri dönüş mekanizmasına dönüştürür.

Her inâbe, aynı eksene dönüşü ifade eder, fakat bu, her seferinde daha düşük benlik yoğunluğu ile gerçekleşir.

Bu nedenle ilerleme, doğrusal değil, spiral derinleşmedir.

IV. Fenomenolojik Katman Sekînet : Yaşantının Yoğunluk Stabilitesi

(Sekînet, iç huzur, dinginlik, sakinlik.)

Bu katmanda mesele bilgi ya da irade değil, yaşantının nasıl yaşandığıdır.

Sekînet :

• Panik değildir, çünkü yön kaybı yoktur.

• Rahatlama değildir, çünkü süreç devam eder.

• Durağanlık değildir, çünkü hareket sürer.

Sekînet, helikoid yapıda dönüş devam ederken merkezî sarsıntının ortadan kalkmasıdır.

Bu durumda :

• Zaman akış olmaktan çıkar, yoğunluk olur.

• Mekân konum olmaktan çıkar, yön alanı olur.

• Deneyim “süre” değil, “temas” olarak yaşanır.

V. İhbât : Benlik Yoğunluğunun Yumuşaması ve Çözülmesi

İki ihbâtı karıştırmayalım.

İhbât (إحباط) : Amellerin boşa çıkması. (teolojik-hukuki anlam)

İkhbât (إخبات) : Kalbin yumuşaması, inkisar ve tevazû.

Bu modelde kastedilen, ihbât değil, ikhbâttır, yani ikincisidir.

İkhbât :

• Benlik sertliğinin çözülmesi.

• Kontrol iddiasının zayıflaması.

• Varlığın “geçirgen” hâle gelmesi. 

Burada benlik yok olmaz; fakat merkez olma iddiasını kaybeder.

VI. Ontik/Ontolojik Görünüm Katmanı : Güven Yoğunluğu ve Gerçek Varlığa Yakınlık

Bu katman, sülûkun en ince eşiğidir.

Burada belirleyici olan şey : Benlik yoğunluğu değil, güven yoğunluğudur.

Güven yoğunluğu :

• Kontrol ihtiyacının çözülmesi.

• Belirsizlikle birlikte kalabilme.

• Bilme zorunluluğunun düşmesi.

Gerçek Varlığa Yakınlık Modu :

• Varlığın merkezinin değişmesi.

• Benliğin taşıyıcı olmaktan çıkması.

• Kul oluşun derinleşmesi.

Bu aşamada “ben” yok olmaz; fakat merkez olmaktan çıkar.

Helikoid Bütünlük : Dönüşün Sürekli Yeniden Başlaması

Bu yapı lineer bir süreç değildir. Her katman bir kez geçilip bırakılmaz; her dönüşte yeniden çalışır.

• İman (= güven) yeniden açılır.

• İrade yeniden hizalanır.

• Teslimiyet (= İslâm) yeniden sağlamlaşır.

• İnâbe yeniden çağırır.

• Sekînet yeniden oluşur.

• İhbât yeniden derinleşir.

• Güven yeniden yoğunlaşır.

Sonuç : Kemâl; Varış Değil, Derinleşen Dönüş

Bu modelde kemâl, nihâî bir hedef ve bir tamamlanma değil; aynı eksen etrafında, her dönüşte benliğin azalması ve Gerçek Varlık’a yakınlığın artmasıdır. İşte buna helikoid hareket diyorum. Ekseni ve yönü kaybetmeden hem genişleme hem ilerleme (yatay) hem de yükselme (dikey). Müslümanın hayatı böyle bir yürüyüştür. O, her yürüyüşte aynı noktalara (= iman, islâm, ihlâs, takvâ, inâbe, ihbat) temas eder ama her temas, aynı yoğunlukta (= tatta/hazda, fenomenolojik durumda veya deneyimde) değildir.

Bu yüzden yol, sadece ilerleme, sadece yükselme, sadece genişleme değil, aynı zamanda incelme, dönüş ve yakınlaşma hareketidir.

Her dönüş, aynı değil; kimi temiz, kimi pis dönecek. “İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn.” (2/156.)