VARLIK VE DİL SİSTEMİ

VARLIK ve DİL SİSTEMİ

I. İSKELET

Bu bölüm “neyin ne olduğunu” açıklar :

1. Varlık (= Âlem)

  • İlâhî anlam düzeninin açılımı.

2. Emr - Halk Ayrımı

  • Emr : Yaratıcı fiil (= Akt)
  • Halk : Oluşmuş dünya (= Sonuç)

3. Esmâ / Âyet / Beyân

  • Esmâ : Varlığın anlam düğümleri.
  • Âyet : İşaret taşıyan yapı.
  • Beyân : Anlamı açma kapasitesi.

4. Dilin Özü

  • Dil, onto-epistemolojik arayüzdür.

5. İnsan

  • Fıtrî dil kapasitesi taşıyan varlık.

II. KASLAR (= Dinamik Yapı - Sistemi Çalıştıran Mekanizmalar)

Şimdi sistemin “hareketini” koyuyoruz.

1. Fıtrat Kası (= Kapasite Motoru)

  • İnsanda doğuştan dil ve anlam kurma istidadı vardır; sistemin “çalıştırılabilirliğini” kültür sağlar.
  • Eğer bu kas yoksa hiçbir anlam sistemi çalışmaz.

2. Kültür Kası (= Form Üretimi)

  • Alfabe, dil, gramer üretir; fıtrî kapasiteyi somut yapıya çevirir.
  • Aynı sistem, farklı dilleri üretebilir.

3. İdrak Kası (= Anlam İşleme)

  • İsimleri çözer, işaretleri anlamlandırır, varlığı zihne taşır.
  • “Okuma motoru” : Yazılı kodların çözümü.

4. Yön Kası (= Referans Sistemi)

  • Anlamın “nereye işaret ettiğini” belirler; burada doğru/yanlış ayrımı oluşur.
  • Tahrif de burada olur. = Yanlış yön, tahriftir.

5. Tahrif Kası (= Sapma Mekanizması)

  • Kelime sabit kalır ama yön kayar, referans başka yere bağlanır.
  • Aynı form ama yanlış hedef.

6. Beyân Kası (= Açma - Görünür Kılma)

  • Gizli anlamı görünür kılar, kapalı olanı açar, anlam üretmez, anlamı açar.

7. Esmâ Kası (= Bağ Kurma Sistemi)

  • Varlık, isimle/dille idrağa bağlanır. Parçaları anlamlı düğümler hâline getirir. Sistemin etiketleme değil bağlama fonksiyonu.

8. Emr Kası (= Varlığa Geçiş Motoru)

  • Potansiyeli fiile çevirir.
  • “Kün Emri”, soyutu/emri varlığa geçirir.

9. Halk/Halq Kası (= Gerçekleşme Alanı)

  • Emrin açıldığı dünya. Oluş, süreç, fenomenler. Sistemin görünür yüzü.

III. SİSTEMİN ÇALIŞMA DÖNGÜSÜ

Şimdi iskelet + Kas (birlikte) :

  • Emr (= İlâhî fiil)
  • Halk (= Oluş alanı)
  • Esmâ (= Anlam düğümleri)
  • Dil (= Arayüz)
  • İdrak (= İnsan okuması)
  • Beyân (= Anlam açılımı)
  • Kültür (= Form üretimi)
  • Fıtrat (= Yeniden okuma kapasitesi)

IV. KRİTİK GERİ BESLEME

Sistem tek yönlü değil.

  • İnsan, okur. (= İdrak)
  • Kültür, üretir. ( = Form)
  • Form, yeniden idraki etkiler.
  • İdrak, yönü etkiler.
  • Yön saparsa, tahrif ortaya çıkar.

Bu bir kapalı döngü sistemdir.

TEK CÜMLELİ SENTEZ

Varlık, ilâhî emrin halkta (yaratmayla) açılmasıdır; esmâ ve beyân bu açılımın anlam düğümleridir; dil bu düğümlerin fıtrî idrak tarafından okunmasını sağlayan arayüzdür; kültür bu arayüzün formudur; tahrif ise yön sisteminin sapmasıdır.


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

KİP

Kip : Fiillerin zamana göre kullanımı. Felsefede kip, değişkenlik durumu. Vardı. Varmış. Var. Var olacak... gibi. Geçmiş. Şimdiki ve Gelecek zaman. Mış, masal formu. Bir varmış, bir yokmuş gibi. Bir zamanlar bir kral varmış; Kârun gibi bir zengin; Sokrat gibi bir âlim varmış...  Şimdi nerelerdelermiş?!. Onların da, bizim gibi, bir zamanlar bir “şimdileri” vardı. Biz de, gün gelecek “masal”! olacağız; bize de birileri “varmış” diyecek... zaman hepimizi tarih sahnesine çekecek. Sonra ne olacak?!. Kimilerine göre bişey olmayacak; kimilerine göre de herkes tekrar dirilecek ve yaptıklarından tek tek hesaba çekilecek. ... Şimdi bu hayat bize bir masal gibi = mış gibi (= oyun-oynaşmış gibi) geliyor; hayatı ciddiye almıyoruz, onu bir fırsat olarak değerlendirmiyoruz; 'ölüm, sonumuz olacak, bu hayatın keyfini çıkaralım', diyoruz.  Hayatı masal gibi görsek de, her masal mutlu sonla bitmiyor. Esasında hiçbir masal bitmiyor; çünkü zaman durmuyor, geçmişten geleceğe sürekli akıyor. Dün var...
Devamı