MODERN SEMİYOLOJİ VE TESBİH

Modern Semiyoloji ve Tesbih

Modern insan, hiç olmadığı kadar yoğun bir işaretler evreni içinde yaşamaktadır. Kelimeler, imgeler, sayılar, ekranlar, akışlar ve algoritmalar; her biri bir şeyi gösterir, bir şeye gönderir.

Fakat sorun işaretlerin azlığı değil, işaretlerin çoğalmasıyla birlikte merkezin görünmez hâle gelmesidir.

1. Âyet ve Gösterge Ayrımı

Kur’ân dilinde kâinat, bir âyetler bütünüdür. Âyet, kendi içinde kapalı bir nesne değil; kendisini aşan bir hakikate açılan işarettir.

Bu nedenle :

• Gök cisimleri yalnızca fiziksel nesneler değildir.

• Yağmur yalnızca meteorolojik bir olay değildir.

• Dil yalnızca iletişim sistemi değildir.

Hepsi bir yön taşır; bir hakikate işaret eder.

2. Modern Semiyoloji

Modern semiyoloji, dili ve işaretleri kendi iç ilişkileri üzerinden açıklar. Anlam, çoğu zaman dış bir merkeze değil, göstergeler arası farklara dayanır.

Göstergebilimci Ferdinand de Saussure ile birlikte işaret :

• Gösteren

• Gösterilen ikili yapısında analiz edilir.

Bu yaklaşım güçlü bir açıklama imkânı sağlar; fakat anlamı çoğunlukla sistem içi ilişkilere indirger.

3. İşaretlerin Dolaşımı

Modern dünyada işaretler sürekli dolaşım hâlindedir :

• Veri

• İçerik

• Görüntü

• Bilgi

• Yorum...

Bu dolaşım arttıkça, işaretlerin yönü zayıflayabilir. İşaret çokluğu, merkez kaybı üretir.

4. Tesbih Kavramı

Tesbih, yalnızca sözlü tekrar değildir. Daha derin anlamda tesbih, varlığın kendi hakikatine uygun şekilde yönelişi; varlığı Var Eden’i hatırlayıştır.

Kâinattaki her varlık, kendi diliyle bir düzen içinde bulunur.

• Güneş, yörüngesini terk etmez.

• Arı, kendi programına sadıktır.

• Su, akışını sürdürür...

Bu anlamda tesbih, varlığın uyumlu varoluşudur.

5. Modern Kayıp

Modern semiyotik evrende işaretler çoğalırken, işaretlerin yönü zayıflayabilir. Bu durumda :

• Bilgi artar.

• Bağlantı artar

• fakat anlam ve yön zayıflar.

Bu, işaretlerin kendi kendine kapalı bir dolaşıma dönüşme riskidir.

6. Yön ve Merkez

Asıl ayrım şudur :

• İşaret, başka işarete gönderiyorsa buna, dolaşım;

• İşaret, hakikate açılıyorsa buna da âyet denir.

Tesbih, bu ikinci yönü ifade eder : İşaretin Merkezle bağını koruması.

Sonuç

Modern semiyoloji işaretleri çözümler; tesbih ise işaretlerin yönünü arar.

İşaretler yalnızca birbirine değil, aynı zamanda bir hakikate açılıyorsa anlam vardır; aksi hâlde yalnızca dolaşım veya dolaşıklık kalır.

Yaşanan = kaos, tam da budur.