SINIR : BU YAKA-ÖTE YAKA

SINIR : BU YAKA-ÖTE YAKA

Bir sınır var; bu sınır, görünür değil ama hissedilir.

Bu, bilginin bitip yorumun başladığı yer değil sadece; iradenin “seçiyorum” dediği, ama anlamın henüz tamamlanmadığı bir çizgi.

Bu yaka, bilmenin yeri.

BU YAKA

Bu yakada insan, ölçer, ayırır, tanımlar, karşılaştırır, biriktirir...

Epistemoloji burada çalışır; bilgi, parçalar hâlinde burada akar.

Sebep-sonuç, burada kuruludur. Dil, burada kullanılır. Nesneler burada ayrılır.

Bu netlik kontrol hissi üretir. Ve kontrol arttıkça soru da büyür : Bütün veya anlam nerede?!.

ÖTE YAKA

Öte yakada bilgi yetmez.

Orada bağ vardır, yön vardır, anlam vardır.

Metafizik burada başlar; çünkü artık mesele “ne”?! değil, “neden yaşadım”?! sorusudur.

Bu yaka, açıklamanın değil ilişkinin alanıdır.

Bu yakada parçalar değil, bağın kendisi ve bütün (hayat) konuşur.

SINIR

Sınır şudur : Ne sadece bilmek yeter, ne de sadece anlamak. Çünkü insan, bu yakada bilir ama öte yakaya iradî olarak yönelir veya yönelmez ama fiilî olarak yönelmek zorundadır, ve ölüm hariç, her yönelim bir seçimdir.

Ahlâk felsefesi burada devreye girer : Seçim, artık burada sadece epistemik değil, varoluşsaldır.

İKİ YAKA ARASINDAKİ İNSAN

Çoğu insan, sınırın bu tarafında yaşar; bazıları da sınırda. Bir ayağı bu yakada, veride, hesapta, dünyada; öbür ayağı öte yakada/ötede, anlamda, yönde, hesapta/hesap verebilirlikte.

Ve tam burada irade görünür olur : Hangi yakaya ne kadar ağırlık verileceğim?!.

SON

Belki de sınır, bir duvar değil, bir davettir.

Bu yaka, “gör” der. Öte yaka, “anla, aklını başına al” der.

İnsan ise ikisi arasında durur : Bilir ama yetinmez. Anlar ama tam kavrayamaz. Seçer ama tamamen sahip olamaz.

En iyisi Bilen’e inanmak = güvenmek ve teslim olmak. (Mümin : Güvenen/inanan. Müslüman, Müslim : Teslim olan.)

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

KİP

Kip : Fiillerin zamana göre kullanımı. Felsefede kip, değişkenlik durumu. Vardı. Varmış. Var. Var olacak... gibi. Geçmiş. Şimdiki ve Gelecek zaman. Mış, masal formu. Bir varmış, bir yokmuş gibi. Bir zamanlar bir kral varmış; Kârun gibi bir zengin; Sokrat gibi bir âlim varmış...  Şimdi nerelerdelermiş?!. Onların da, bizim gibi, bir zamanlar bir “şimdileri” vardı. Biz de, gün gelecek “masal”! olacağız; bize de birileri “varmış” diyecek... zaman hepimizi tarih sahnesine çekecek. Sonra ne olacak?!. Kimilerine göre bişey olmayacak; kimilerine göre de herkes tekrar dirilecek ve yaptıklarından tek tek hesaba çekilecek. ... Şimdi bu hayat bize bir masal gibi = mış gibi (= oyun-oynaşmış gibi) geliyor; hayatı ciddiye almıyoruz, onu bir fırsat olarak değerlendirmiyoruz; 'ölüm, sonumuz olacak, bu hayatın keyfini çıkaralım', diyoruz.  Hayatı masal gibi görsek de, her masal mutlu sonla bitmiyor. Esasında hiçbir masal bitmiyor; çünkü zaman durmuyor, geçmişten geleceğe sürekli akıyor. Dün var...
Devamı