NOMİNALİZM

Kısa adı adcılık. Kavramın dayandığı kelime numen, çoğulu noumena. Numen, öz, şeylerin aslı/özü. Bir de fenomen var. Bu da şeylerin görüntü/görüngüleri. (= özellikleri.)

Numen, kendinde şey = ding an sich. Fenomen, duyularla algılanabilen. (= görülebilen, duyulabilen, koklanabilen, tadılabilen, dokunulabilen.)

Duyularla algılanabilenlerden akledilebilenlere (numenlere?!) doğru yol alırız; bilme (= akletme) böyle bişeydir ve bunu yaratılmışlar içinde sadece insan yapabilir.

Tanrı dışında hiç kimse tam bilme ile tanışamaz. Ancak, tabiri caizse, bilmenin aklî kokusunu alır ve bu koku onu mest eder.

...

Dinde bu iki kavramın karşılığı gayb ve şehâdettir. Gayb (= görünmeyenler), numene; şehâdet (görünenler), fenomene karşılık gelir. = işareti koymadım, çünkü, gayb, görünmeyenlere; şehâdet görünenlere eşit değil.

Gayb, Platon’da (= Eflâtun’da) idedir; Kant’ta numen; Leibniz’de monad, vs. 

Ruh-Beden ikilemine (= dikotomisine) de (hatta bütün dikotomilere) böyle bakabiliriz.

...

Benim, görünen bir bedenim var; bu bedenimle bi çok şey yapabiliyorum (yazabiliyor, okuyabiliyor, düşünebiliyor, gezebiliyor, konuşabiliyor, ilâ âhir.), bunları bana yaptıran, bu bedenimin görünmeyen yanı.  

Hasan ismi benim hangi yanıma verilmiş bir ad = isim; numen (görünmez) yanıma mı, fenomen (görünen) yanıma mı?!.

Büyük ölçüde görünen (fenomen) yanıma. Ben, görünmeden (= ana rahmine düşmeden veya doğmadan) bana bu adı (anam-babam) vermezler. Bir oğlumuz olursa, adını Hasan koyalım diyebilirler, ama bunun uzun süreli bir karşılığı olmaz.

Adlar, her şeyin adı, dolayısıyla dil, görünenin olan ve olması arzulanan özelliklerini “tanımlar”, ama aynı zamanda da görünenden görünmeyene bir referans olarak kullanılır. Aynı zamanda, bu özelliklerin (= niteliklerin) paylaşılmasını sağlar. Bu yanıyla da (adlar = dil) toplumsaldır, oydaşmaya dayalıdır.

Toplumda (= insanlar arasında) adların özellikleri (kelimelerin gösterdikleri anlamlar) üzerinde bir oydaşma yoksa, anlaşma da yoktur. Herkes, kelimelerin gösterdiklerinin (= işaret ettiklerinin) tümünü aynı düzeyde elbet göremez = her işareti (= âyeti) aynı şekilde anlayamaz. Hele de bu kelimeler, cümle (= âyet), pasaj (= paragraf) ve bölüm (= sûre) ve metin (= makale, konu) ve kitâb şeklinde genişliyorsa.

...

İnsan da bir kitap gibidir; sadece bir kelime (Ali, Veli, Hasan, Hüseyin, Ayşe, Fatma, vs.), onu tanımlayamaz. Bir sürü Ali, Veli, Hasan, Hüseyin, Ayşe, Fatma, vs. var; ben hangi Hasan’ım?!. Hasan ismi (bu kıyastan dolayı Rabbim beni affetsin) Allah ismi gibi başka kimseye verilmese de yine tek kelime beni “tanımlamaz”!.

Sizce Allah İsmi, Allah’ı (= Allah’ın Zâtını) “tanımlar mı”; tanımlasaydı, diğer 99 (= sonsuz) İsme gerek var mıydı?!.

İsimler (tüm kelimeler), birer gösterge, âyet, işarettir. Bunların bir kısmı fâil = etkin özne; bir kısmı meful = nesnedir.

Gerçekte (= hakikatte); TEK ETKİN ÖZNE (= ETKİN FÂİL), RABB-ÜL ÂLEMÎN’dir. O, FA’ÂL-ÜN LİMÂ YÜRÎD’dir. = DİLEDİĞİNİ YAPAN’dır.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

KİP

Kip : Fiillerin zamana göre kullanımı. Felsefede kip, değişkenlik durumu. Vardı. Varmış. Var. Var olacak... gibi. Geçmiş. Şimdiki ve Gelecek zaman. Mış, masal formu. Bir varmış, bir yokmuş gibi. Bir zamanlar bir kral varmış; Kârun gibi bir zengin; Sokrat gibi bir âlim varmış...  Şimdi nerelerdelermiş?!. Onların da, bizim gibi, bir zamanlar bir “şimdileri” vardı. Biz de, gün gelecek “masal”! olacağız; bize de birileri “varmış” diyecek... zaman hepimizi tarih sahnesine çekecek. Sonra ne olacak?!. Kimilerine göre bişey olmayacak; kimilerine göre de herkes tekrar dirilecek ve yaptıklarından tek tek hesaba çekilecek. ... Şimdi bu hayat bize bir masal gibi = mış gibi (= oyun-oynaşmış gibi) geliyor; hayatı ciddiye almıyoruz, onu bir fırsat olarak değerlendirmiyoruz; 'ölüm, sonumuz olacak, bu hayatın keyfini çıkaralım', diyoruz.  Hayatı masal gibi görsek de, her masal mutlu sonla bitmiyor. Esasında hiçbir masal bitmiyor; çünkü zaman durmuyor, geçmişten geleceğe sürekli akıyor. Dün var...
Devamı