ŞEHÂDETİN AHLÂKÎ MİMARİSİ

Şehâdetin Ahlâkî Mimarisi : Tanrısal Olanı İnsanî Ölçekte Taklit Etmek

Ahlâk, insanın kendi varoluşuna sadık kalma borcudur. Ancak bu borç, Tanrısal bir statü değil, tamamen insana mahsus bir durumdur. Tanrı “ahlâklı” değildir; ahlâkın dayandığı mutlak hakikatin bizzat kaynağıdır. İnsan ise ahlâk yoluyla, Tanrı’nın mutlak sıfatlarını kendi kısıtlı imkânlarıyla yeryüzünde taklit eder.

1. Adâlet = Yaratılışa Uygunluk = Ahlâk

Adâlet, her şeyi yaratılış amacına uygun olarak “yerli yerine” koymaktır. Bir şeyi fıtratına uygun kullanmak adâlet, fıtratından koparmak zulümdür. Ahlâk, bu adâletin insanda bir karakter (hulk) hâline gelmesidir.

2. Niyet : Başın ve Sonun Birliği

Niyet, ahlâkî eylemin hem tohumu (sebep) hem de meyvesidir (gaye). Taklit sürecini başlatan özgür irade niyetle devreye girer. Eylem, dış dünyada başarısız olsa bile, niyet o eylemi hakikat katında “tamamlanmış” kılar.

3. Sünnet : İlkesel İstikâmet ve Arayış

Sünnet, taklit sürecinin yaşayan koordinat sistemidir. Onun şekli değil, istikâmeti rehber alınır.

4. Kelime-i Şehâdet : Ahlâkî Taraf Tutuş

  • “Lâ İlâhe”: Gücün ve egonun sahte ilâhlığını reddetmek.
  • “İllallah”: Taklit edilecek yegâne mükemmellik olarak Allah’ı onaylamak.
  • “Muhammedün Rasûlullah”: Ahlâkın tarihte somutlaşmış, bugünde yürünebilir olduğunun şahitliği.

Sonuç 

İnsan, niyetle kuşanıp, adâleti uygulayarak ve Sünneti arayarak ahlâk mertebesine ulaşır.


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

NEREYE?!.

Nereye?!. - Okula. İşe. Alış-verişe. Tatile... - Ânlık olarak sormadım, tüm zamanlık sordum; hayatın, hayat yolculuğunun tümünü kast ettim. Blog adresimi değiştirince, telefonumda kayıtlı numaralara mesaj gönderdim. Bir numaradan şöyle bir geri bildirim mesajı geldi. ‘Ben, eşiyim; “...” kaybettik.’ Kaybedilenle neredeyse 15 yılı beraber geçirdik; okul ve iş arkadaşımdı. Allah rahmet etsin. O gece uykum kaçtı, uyuyamadım. Sahi, uykuyu ne kaçırır da gelmez?. Bunu başka bir yazıda ele alalım; konudan sapmayalım. Arkadaşım, eşine göre, kayboldu = eşi onu kaybetti. (aslında gâib/gayb etti.) Pekiî ölen, kazandı mı; yoksa o da mı kaybetti?!. Bilmiyoruz. Kim biliyor?!. Ölen ve Rabbi. Bilemeyiz mi?!. Rabbimizin bildirmesiyle biliriz. O, bize, böyle yaşarsanız, kazanır; şöyle yaşarsanız, kaybedersiniz; diyor. İnanıp-inanmamak ve O’nun dediğine göre yaşayıp-yaşamamak bize kalmış. Sizce, riske girmeye değer mi?!. Kazanırsak da kaybedersek de çoook şey kazanıp-kaybedeceğiz. Sırf buradaki kayıp ...
Devamı