ZAMAN ALGIMIZ

Zaman Algımız

1) Başlangıç : Zaman yoğunluk mu?!.

Kur’an’daki “dehr/hîyn/vakit” ayrımından hareketle zaman, tekdüze değil, yoğunluklu ve katmanlı olabilir.

Zaman bir akış mı, yoksa idrakin açtığı bir “yoğunluk alanı” mı?!.

2) İki farklı yoğunluk

(A) Ontolojik yoğunluk

Fizik-metafizik gibi katmanlar; bu, oluşun incelmesidir; Tanrı’ya yakınlık üretmez.

(B) İdrak yoğunluğu

Görme, anlama kapasitesi, farkındalık derinliği; yakınlık ihtimali buradan doğar.

3) Kritik kırılma : Yakınlık, bilgi değil

Yüksek idrak, sadece otomatik iyilik ve yakınlık değil, önemli olan bu idrakın nasıl “bağlandığı”! da. Buradan “ihlâs” kavramı doğar.

4) İhlâsın dönüşümü

İhlâs, sadece yönelim/istikâmet/yön değil, aynı zamanda SAFLIK/ARINMA/TEMİZLİK. Yani idrakteki benlik tortusunun çözülmesi.

5) Ben-Benlik ayrımı

Ben, varlık zemini, ilişkinin taşıyıcısı.

Benlik. benin “bağımsızlık iddiası”, kopmuş bağın ürettiği illüzyon.

6) Kopuş noktası : Bağ

Bağımsızlaşma, bağ kopunca olur.

Bağ varsa, ben; bağ koparsa (idrakte) benlik.

Yani benlik, ontolojik bir durum değil, idrakî bir kopuş.

7) İhlâsın yeni tanımı

İhlâs, sadece yön değil, bağın yeniden idrak edilmesi, yani benliğin çözülmesi ve Rable bağın kurulması.

8) Duruş ve Oluş ekseni

Konum, statik bir yer; duruş, varoluşsal bir tavır; oluş, sürekli hâl.

Mesele nerede olduğumuz veya durduğumuz değil, nasıl bir oluş içinde olduğumuz.

9) Şeytan ve Cin

Şeytanı ve cini idrak etmekte zorlanıyoruz; ama sorun “az idrak” değil, “yanlış bağlanmış idrak”, yani ihlâs (saflık) eksikliği.

10) Ben, bir bağ varlığı

Ben, bağ içinde varlık; benlik, bağın idrakten düşmesi; ihlâs, bağın yeniden görünür olması.

Bütün sistemin çekirdeği şu : Varlıkta problem bilgi eksikliği değil; bağın idraken kopması = kopuştur. İhlâs ise bu bağın yeniden saf hâliyle eylemde/amelde görülmesidir. Bilgi eksikliği amelin saflığını bozmayabilir, ama kirli idrak = kirlilik bozar. Her şeyi bütün boyutlarıyla zaten bilemeyiz ama idrakimizi (= kalbimizi) temiz tutabiliriz. Benin Rabbiyle bağı koparsa veya ben şirke düşerse, kirlilik kaçınılmaz olur.

Zaman algısından buraya nasıl geldim; ben de bilemedim. (Kanımca) Ben, Rabbine bağlanırsa, vakit, hîyne; hîyn, dehre; ilk, sona; dünya, âhirete bağlanır = dünya, âhiretten kopuk algılanmaz.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

KİP

Kip : Fiillerin zamana göre kullanımı. Felsefede kip, değişkenlik durumu. Vardı. Varmış. Var. Var olacak... gibi. Geçmiş. Şimdiki ve Gelecek zaman. Mış, masal formu. Bir varmış, bir yokmuş gibi. Bir zamanlar bir kral varmış; Kârun gibi bir zengin; Sokrat gibi bir âlim varmış...  Şimdi nerelerdelermiş?!. Onların da, bizim gibi, bir zamanlar bir “şimdileri” vardı. Biz de, gün gelecek “masal”! olacağız; bize de birileri “varmış” diyecek... zaman hepimizi tarih sahnesine çekecek. Sonra ne olacak?!. Kimilerine göre bişey olmayacak; kimilerine göre de herkes tekrar dirilecek ve yaptıklarından tek tek hesaba çekilecek. ... Şimdi bu hayat bize bir masal gibi = mış gibi (= oyun-oynaşmış gibi) geliyor; hayatı ciddiye almıyoruz, onu bir fırsat olarak değerlendirmiyoruz; 'ölüm, sonumuz olacak, bu hayatın keyfini çıkaralım', diyoruz.  Hayatı masal gibi görsek de, her masal mutlu sonla bitmiyor. Esasında hiçbir masal bitmiyor; çünkü zaman durmuyor, geçmişten geleceğe sürekli akıyor. Dün var...
Devamı