HACC VE KURBANI ŞEÂİR ÜZERİNDEN OKUMA

#Hacc #Kurban #Şuur #Şeâir #İhram #Hacı

HACC VE KURBANI ŞEÂİR ÜZERİNDEN OKUMA

1) Temel eksen : Yakınlık = قرب

Hacc ve kurbanın merkezî kavramı yakınlıktır. ( =قرب ) Bu yakınlık duygusal değil, varoluşsal bir yönelimdir.

Yakınlık, insanın “benim” dediği alanın daraltılmasıyla başlar. Çünkü insanın temel problemi mesafe değil, sahiplik iddiasıdır.

2) Hacc : Yönelimin yoğunlaştırılması

Hacc, sıradan bir yolculuk değil; zaman ve mekânın bilinçli şekilde yoğunlaştırıldığı bir yönelim alanıdır.

• Mekân : Kâbe.

• Zaman : Belirlenmiş günler.

• Fiil : Sınırlı eylem alanı (= İhram).

Bu yapı şunu üretir : İnsan, yapma imkânına rağmen yapmama hâline zorlanır. Bu, benliğin tasarruf iddiasını zayıflatır.

3) İhram : Tasarrufun askıya alınması

İhramda yasaklanan fiiller (avlanma, koparma, tartışma, süslenme), tek bir ilkeye işaret eder : İnsanın keyfî tasarruf yetkisinin sınırlandırılması. Bu sınırlandırma hayatı durdurmaz; onu yeniden tanımlar.

4) Şeâir : İşaretten şuur üretimi

Şeâir (işaretler), sadece semboller değildir; bu işaretler, şuur üretim mekanizmasıdır.

Şeâir :

• Dış formdur.

• İç bilinci tetikler.

• Yönelimi sürekli yeniden hizalar.

Hacc bu nedenle bireysel değil, kolektif bir bilinç senkronizasyonudur.

5) Kurban : Kesme fiilinin yapısı

Kurban (قربان ) sadece boğazlama değildir. “Kesme” (boğazlama değil) fiili, üç katman taşır :

1. Fiziksel kesme.

2. Bağın koparılması.

3. Âidiyetin tahsisi.

Kur’an'ın vurgusu açıktır : Allah’a ulaşan et veya kan değil, bilinçtir. (22/37.)

Kurban, mülkiyet iddiasının geri döndürülemez biçimde askıya alınmasıdır.

6) İbrahim kıssası : Yapısal prototip

İbrâhîm kıssasında mesele, sevginin yok edilmesi değil, mutlaklaştırılmasının kırılmasıdır. İshâk veya İsmail’in kurban edilmesindeki temel yapı :

• En güçlü bağı, 

• En yüksek sahiplik iddiasını,

• En radikal teslimiyet talebini Rabbe tahsistir.

Rab dışındakilerle bağ tamamen kesilmez ama mutlaklık kırılır.

7) Kevser 2 : Yöneliş ve Kesme

"Fesalli li-Rabbike nenhar." Burada, iki eksen vardır :

• Yöneliş (= Salât).

• Kesme (= Nahr).

Bu yapı istikâmet kurmak ve geri çekilmeyi kesme anlamı taşır.

8) En‘âm 162 : Âidiyet beyanı

“Namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm Allah içindir.”

Bu, ibâdetin merkezini açıkça belirler : Namaz ve kurban = âidiyetin ilanıdır.

9) Vekâlet : Fiilin ayrışması

Modern hacc pratiğinde kurban çoğunlukla vekâletle gerçekleşir.

Bu durum:

• Fiili ayırır ama

• Niyeti korur.

Kurbanın özünü belirleyen şey fiziksel temas değil, tahsistir.

10) Turist ve Hacı ayrımı

• Turist : Şeâiri görür, bilgi toplar.

• Hacı : Şeâir tarafından dönüştürülür.

Fark, bilgi değil, dönüşümdür.

Hacc ve kurban aynı yönelimin farklı yoğunluklarıdır.

Şeâirler farklı formlarda işler, ancak tek bir yönelimi üretirler.

Son

Hacc ve kurban, insanın sahiplik iddiasını çözerek yönünü yeniden Allah’a tahsis etmesidir; bu tahsis hem içte (niyet) hem dışta (fiil) şeâir üzerinden mühürlenir.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

İMAN - AMEL İLİŞKİSİ

Vita Activa - Vita Contemplativa. Amel-Eylem Yaşamı - Düşünce Yaşamı. Pratik Yaşam - Teorik Yaşam. Esasında bu iki yaşam (= iman ile amel), birbirinden ayrıl/a/maz. Bu, ruh ile beden gibidir. İman, ameli; amel, imanı tamamlar. İman, amelin özü/çekirdeği; amel, imanın meyvesidir. Öz (= iman), “çürük” olursa; meyve (= amel) “bozuk” olur. Meyvenin tadı (= lezzeti), özden, özün gücünden (= imandan) gelir. Ruhu, bedenden (= bedeni, ruhtan) ayırırsak, “ölüm” gerçekleşir. Bedenin her eylemi, ruhun emri/eseridir. Ruhta, akıl (= düşünce), arzu/istek ve irade yüklüdür. Elma/nın özü (= çekirdeği), elma olmayı ister. Düşünce (= fikir) adamı ve eylem (= aksiyon) adamı kategorileri, insandaki iman (= düşünce) ile ameli (= eylemi) birbirinden ayırmanın = insanı ikiye bölmenin sonucudur. Bu, düşünce (= fikir) adamında eylemi; eylem (= aksiyon) adamında düşünceyi yok var saymaktır. Bu, bu çağın “uzmanlık hastalığının” bir ürünüdür. Eylem, eylem için yapılmaz; eylemin (= amelin) bir amacı/ereği olmalıdı...
Devamı

MÂÛN NE DİYOR?!.

“Yazıklar olsun o namaz kılanlara; ki onlar namazlarından gâfildirler.” (107/4-5.) Sûrede eleştirilen, namazın kendisi değil, namaz ile hayat arasındaki kopukluktur. Namazda : “Yalnız Sana kulluk ederim” (= iyyâke na‘budu); namazdan sonra : Allah’a isyan eden otoritelere, arzulara, korkulara itaat; namazı ve dini şekilsel olarak doğru, ama istikâmet ve öz/ruh olarak yalanlamış olmaktır. Bu okuma, Mâûn sûresinin ahlâkî ve toplumsal bağlamıyla birebir örtüşür. Yetimi itip kakma, Yoksulu gözetmeme, Gösteriş, Bu, din/ibadet ile hayat arasındaki yarılmadır. Namazlarından gâfildirler, ne demek?!. Bu ifade klasik olarak üç şekilde okunur : Namazın vakitlerini umursamıyorlar. Namazın ruhunu/şuurunu kaybetmişler. Namazın gereğini, gerektiği gibi hayata taşımıyorlar. Namaz kılanların çoğu, 1. maddeye duyarlı ama 2. ve 3. maddeyi ıskalıyor. = Namazda : Yâ Rabbî yalnız Sana kulluk (= itaat) ederim diyor, namaz bitince (normal hayatta) Allah’a isyan edenlere itaat ediyor. Namaz, itaatin merkezini i...
Devamı

KİP

Kip : Fiillerin zamana göre kullanımı. Felsefede kip, değişkenlik durumu. Vardı. Varmış. Var. Var olacak... gibi. Geçmiş. Şimdiki ve Gelecek zaman. Mış, masal formu. Bir varmış, bir yokmuş gibi. Bir zamanlar bir kral varmış; Kârun gibi bir zengin; Sokrat gibi bir âlim varmış...  Şimdi nerelerdelermiş?!. Onların da, bizim gibi, bir zamanlar bir “şimdileri” vardı. Biz de, gün gelecek “masal”! olacağız; bize de birileri “varmış” diyecek... zaman hepimizi tarih sahnesine çekecek. Sonra ne olacak?!. Kimilerine göre bişey olmayacak; kimilerine göre de herkes tekrar dirilecek ve yaptıklarından tek tek hesaba çekilecek. ... Şimdi bu hayat bize bir masal gibi = mış gibi (= oyun-oynaşmış gibi) geliyor; hayatı ciddiye almıyoruz, onu bir fırsat olarak değerlendirmiyoruz; 'ölüm, sonumuz olacak, bu hayatın keyfini çıkaralım', diyoruz.  Hayatı masal gibi görsek de, her masal mutlu sonla bitmiyor. Esasında hiçbir masal bitmiyor; çünkü zaman durmuyor, geçmişten geleceğe sürekli akıyor. Dün var...
Devamı