BEŞİKTEKİ BEBEKLE NASIL KONUŞURUZ?!.

Beşikteki Bebekle Nasıl Konuşuruz?!.

Bu soruyu, Meryem vâlidemize kavmi soruyor. (Bknz. Meryem Sûresi, 29. âyet.)

Mûcize ve Zaman Problemi

Olağan zaman akışı içinde “erken konuşma” nasıl mümkün olur?!.

Bunu “zaman” fikriyle açıklayabilir miyiz?!.

Burada/n konu, zamanın düz çizgi olup olmadığı meselesine temas eder.

İlk Büyük Eksen : Bilgi-İlim Ayrımı

Her bilgi ilim değil; ilim, A ile doğru bağ kurulmuş bilgi. Bilgi, B’deki zamanla yorulmuş = zamana bağlı ilişki.

Niyet-İrade-Sorumluluk Hattı

Niyet ve irade sadece seçim değil, bağın yönü ve kullanımı.

Doğru bağ kurulunca, doğru yön de zaten belirlenmiş olur.

Bu, determinizm-özgürlük gerilimini açar.

A-B Ontoloji Modeli

A = Hakikat / İlke / Mutlak Düzen.

B = İnsan idraki + Fiil alanı.

A’da hata yok, B’de hata mümkün.

Mîsak ve Ontolojik Sözleşme

Mîsak, sadece “ kavlî/sözlü ve yazılı/kitâbî bir sözleşme” değil, varlığa çıkışta kurulan yön bağı. Bu bağın A tarafı mutlak güvenilir, B tarafı ise “esnek”!. = El-Mü’min ve mü’min; ama herkes mü’min değil.

Epistemik-Ontolojik Ayrı

Ontolojik düzlem : Ne var?!.

Epistemik düzlem : Nasıl biliyoruz?!.

Yanlışlık ve şaşkınlık varlıkta = ontolojide değil, B’nin okumasında ve algısında.

İbn Arabî Hattı : Âyân-ı Sâbite

Âyân-ı Sâbitede de :

A = Mutlak İlim.

B = Tezahür alanı.

A’yân-ı sâbite : İmkânların sâbit formu.

Burada modeli, çok katmanlı ama tek kaynaklı okumak gerekiyor. Çokluk, görünüş; Birlik = A.

Kötülük Problemi

Kötülük, ontik/ontolojik değil, madde değil, A’da değil; B’de, B’nin A’ya uyumsuzluğunda.

Fücûr = A’ya yönelmeme imkânı; yani kötülük, bir üretim değil, yön sapması.

Kayıt Meselesi

Fiil/amel, bil-fiil ve bizâtihî kayıttır; amel defteri ayrı bir “nesne” değil. Amel defteri = kayıt = fiilin kendisi, izsel bir varlık. İz, taş üzerindeki sabit bir şey değil; iz, zamanın (dehrin) yapısında kalan eğim. İz, dehrdeki kalıcı yönelim.

İzin Açığa Çıkışı

Zümer sûresinin son sayfası bu açığa çıkışın sahnesi. Sahne, üretim değil, görünürlüğün açılması. Yani “yeni gerçeklik” değil, mevcut izin görünürleşmesi.

Varlık tek kaynaktan (A) çıkar; B’de fiil olarak görünür, bu fiil, dehrde iz bırakır ve bu izler farklı sahnelerde açığa çıkar; kötülük ise varlık değil, bu görünüşteki uyumsuzluğun düzeyidir.

....

Bebeğin (İsâ a.s.’ın beşikte) konuşması, bize uzun gelen zamanın kısalması; bize göre, geleceğin âna taşınması. Benzer olay, Ashab-ı Kehf kıssasında da var. A’daki zamanla B’deki zaman, aynı zaman değil. Biz A’da olanları B’den bakınca “mûcize gibi”! görürüz. Asıl hayat, A’daki hayattır; bu hayat parçalı ve çok değerlidir.