KÜN!. = كن
KÜN
Yaratan, Yaşatan ve Yok Eden Nefes : NEFHA
1. Kün : Varlığın Başlangıcı
Kün!. = Ol!.
Yaratılışı anlatan bu emir, yalnızca bir söz veya bildirim değildir. Varlığın başlangıcını sağlayan ilâhî emirdir. Bu emri, onunla birlikte düşünülen Nefha’yı (nefesi) ve bu nefesin varlık üzerindeki etkisini anlamadan, yaratılışın mahiyetini kavramak kolay değildir.
Burada sözünü ettiğimiz Nefes, insanın dışarıdan aldığı, ciğerlerine doldurduğu ve yeniden dışarıya verdiği nefes değildir. İnsan nefesi dışarıdan alır; ilâhî Nefha ise dışarıdan alınmaz. O, O’nun, dışındaki herhangi bir kaynağa ihtiyaç duymaz; Varlığı Kendindendir.
Bu sebeple Nefha’yı Allah’ın dışında bir kaynağa bağlayamayız. Ancak buradan Onun/O Nefesin Allah’ın Zât’ından ayrılmış bir parça olduğu sonucu da çıkarılamaz. O Nefesin/Nefhanın Allah’tan olması, Allah’ın bir parçası olması demek değildir.
İnsan nefesi örneğini hatırlayalım : Nefes insandan çıkar; fakat insanın bir parçası olarak kalmaz. Bu örnek, ilâhî Nefha’nın mahiyetini açıklamaz; yalnızca kaynağından çıkmış olmanın parça olmayı gerektirmediğini gösterir.
Yaratılanların tamamı Allah’ın mülküdür. LeHü-l mülk!. = Mülk bütünüyle O’nundur. Fakat O’nun mülkü olan varlıklar, O’nun Zât’ından kopmuş parçalar değildir.
2. Nefha : Varlığın Devamı
Kâinat, Kün ile başlayan ilâhî fiil sonucunda varlık kazanmış, mükevven kılınmıştır. Fakat yaratılmış olmak, kendi kendisinin varlık kaynağı olmak anlamına gelmez.
B, yani yaratılmış oluş alanı, varlığını kendinden sürdürmez. İlk varoluşunda olduğu gibi devamında da A’ya muhtaçtır.
Bunu bir benzetmeyle anlatabiliriz : B’de yaşayanlar için hava nasıl vazgeçilmezse, B’nin varlığı için de ilâhî Nefha vazgeçilmezdir. Burada hava Allah değildir; Nefha’nın B açısından taşıdığı zorunluluğu anlatan bir benzetmedir.
İnsan havayı dışarıdan alır. B ise kendi varlığının kaynağını kendinde bulundurmaz. Varlığı, kaynağına sürekli bağımlıdır.
Dolayısıyla yaratma yalnızca geçmişte gerçekleşmiş bir başlangıç olayı değildir. Yaratılmışın varlığını sürdürmesi de ilâhî fiile bağlıdır.
Bu noktada Rahmân sûresinin 29. âyeti önümüze çıkar : “Külle yevmin Hüve fî şe’n. = O, her an bir iştedir.”
Allah’ın fiilleri, yaratılmışların zamanına mahkûm değildir. O’nun yaratması, yaşatması, rızıklandırması, yönetmesi ve diğer fiilleri bizim algıladığımız zamanın içine sıkıştırılamaz. Yaratılmış için süreklilik olan şey, Allah için bir bekleme veya zaman içinde gerçekleşme süreci değildir.
3. Nefha : Varlığın Sonu
Varlığını Nefha’ya borçlu olan B, varlığını kendiliğinden sürdüremez. Nefha’nın kesilmesi, mevcut oluş düzeninin sona ermesi demektir.
Bu düzenin ne zaman, nasıl ve hangi ölçüde gerçekleşeceği ise Allah’ın bileceği iştir.
İnsan bunu kendi gücüyle engelleyemez, zamanını belirleyemez ve mekanizmasını bütünüyle kavrayamaz.
Zümer sûresinin 68. âyeti burada belirleyici bir yere sahiptir : "Sûra üfürülür. Göklerde ve yerde bulunanlar, Allah’ın diledikleri müstesnâ, düşüp kalırlar. Sonra ona bir kez daha üfürülür. Bu defa ayağa kalkar, bakınırlar."
İlk üfürülüşle mevcut düzenin sona ermesi, ikinci üfürülüşle yeniden dirilişin gerçekleşmesi anlatılır.
Demek ki son, mutlak bir çıkmaz değildir. Yok oluşun ardından yeniden var ediliş vardır.
4. Dönüş : “İnnâ lillâhi ve innâ ileyHi râciûn”
Bakara sûresinin 156. âyeti, bu büyük ilişkinin insan açısından ifadesidir : “İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn. = Biz Allah’a âidiz ve O’na döneceğiz.”
Bu ifade yalnızca ölüm karşısında söylenen bir teselli cümlesi değildir. Varlığımızın başlangıcını, âidiyetini ve nihâî dönüşünü anlatan bir hakikattir.
Biz O’nun mülküyüz. Varlığımızı O’na borçluyuz. Yaşamımız O’nun verdiği imkânlarla sürmektedir. Gün gelecek, bu mevcut varoluş düzeni sona erecek; ardından O bizi yeniden var edecektir.
Ancak burada çok önemli bir ayrıntı var : Geri veriliş herkeste aynı olmayacaktır.
Yeniden diriliş ortak olsa da insanların yeniden diriliş sonrasındaki durumları, karşılaşacakları sonuçlar ve varacakları yerler aynı değildir.
Çünkü B1’de yaşanan hayat, tercihler ve kazanımlar bakımından farklılaşmıştır. Her insan kendi yapıp ettikleriyle karşılaşacaktır.
Enbiyâ sûresinin 47. âyetindeki mizan da bu adâletin ifadesidir. Hiçbir nefse zerre kadar zulmedilmeyecek; yapılanlar karşılıksız ve hesapsız bırakılmayacaktır.
5. Bütün Bu Oluşun Anlamı
İlk Nefha ile başlayan varoluş, yaşatılma, tercih, ölüm, yeniden diriliş ve hesapla devam eden büyük bir oluş alanıdır.
Burada Allah’ın bilmediği bir şeyi öğrenmesi, bir sonucu görmek için beklemesi veya kendi bilgisini tamamlaması söz konusu değildir. Allah’ın mutlak ilmi açısından böyle bir süreç yoktur.
Süreç yaratılmışlar içindir.
Yaratılanlar kendi varlıklarını, tercihlerini, ilişkilerini ve yaptıklarını göreceklerdir. Kimin ne yaptığı, hangi imkânı nasıl kullandığı, kendisine verilen hayatı nasıl değerlendirdiği açığa çıkacaktır.
Böylece ilâhî adâlet, yaratılmışların kendi varoluşları ve tercihleri üzerinden görünür olacaktır.
İlk Nefha’dan son/ikinci Nefha’ya kadar bütün bu oluş, Allah’ın bilgisi ve iradesi dışında gerçekleşen bir şey değildir. Başlangıcı da sonu da O’nun mülkündedir.
A, Es-Samed’dir. Hiçbir şeye muhtaç değildir. B ise varlığının başlangıcında, devamında ve yeniden var edilişinde O’na muhtaçtır.
Yaratan O’dur. Yaşatan O’dur. Varlığı sona erdirecek olan O’dur. Yeniden diriltecek olan da O’dur.
Kün ile başlayan bu büyük oluş, yine O’nun hükmüyle tamamlanacaktır.
Ve bütün mülk O’nundur.
LeHü-l mülk!.
Yorumlar
Yorum Gönder