BİLMEK İSTEYENLER İÇİN

OYUN VE OYALANMA Parantezden Menzile İnsan oynayan bir varlıktır. Johan Huizinga, 'Homo Ludens' adlı eserinde insanı yalnızca bilen ve yapan bir varlık olarak değil, oynayan bir varlık olarak da ele alır. Ona göre oyun, insan kültürünün kenarında duran önemsiz bir faaliyet değildir; kültürün oluşumunda kurucu bir role sahip temel bir insanî fenomendir. Bu tespit önemlidir. Fakat Kur'an’ın insan tasavvuru, oyuna başka bir soru yöneltir : İnsan oynayabilir; fakat oyun bittiğinde nereye dönecektir?!. Asıl mesele burada başlar. Çünkü oyun ile oyalanma aynı şey değildir. Oyun insanî bir faaliyettir. Lehv ise insanın aslî gayesinden alıkonulmasıdır. Aralarındaki farkı anlayabilmek için önce insanın kim olduğunu hatırlamak gerekir. MÜKELLEF İNSAN Biz çocuklardan söz etmiyoruz. Çocuk oyun oynar; fakat çocuk henüz yetişkin insanın taşıdığı anlamda mükellefiyet ve sorumluluk dünyasının içinde değildir. Buradaki insan ise mükellef insandır. Onun hayatının bir gayesi, sorumlulukları ...

TERCÜME SORUNU Semitik Kök Hafızadan İlâhî Muradın İmkânına : Etimolojik, Filolojik ve Semantik Bir İnceleme Bir Kökün Ontolojisi : R-C-M Tercüme, diller arasında gerçekleşen masum bir sözcük aktarımı değildir. Bir sözün bir dilden başka bir dile taşınması, yalnızca kelimelerin karşılıklarının bulunması demek değildir. Çünkü söz, çıktığı dilin sesini, gramerini, çağrışımlarını, bağlamını, tarihini, kültürünü ve anlam örgüsünü de beraberinde taşır. Bir başka dile geçtiği anda ise bütün bu unsurlar yeni bir dilin imkânları ve sınırları içerisinde yeniden biçimlenir. Bu nedenle tercüme, en temel anlamıyla bir aktarma , fakat aynı zamanda bir dönüştürme eylemidir. Arapça terceme (ترجمة) ve tercümân (ترجمان) kelimelerinin kökeni konusunda klasik ve modern dilbilimde farklı açıklamalar bulunmaktadır. Kelimenin Aramice -Süryanice targm - hattıyla ilişkisi güçlü bir filolojik ihtimaldir. Daha geride Akadca ragāmu “ses çıkarmak, bağırmak, bildirmek, beyan etmek” fiiliyle ilişki kurulması da ...

İLETİŞİM AHLÂKI Söz ve Yazı : İçeridekinin Dışarıya Çıkışı İnsan, içinde taşıdığını söz ve davranış olarak dışarıya aktarır. Duygu düşünceye, düşünce söze, söz yazıya, yazı eyleme dönüşebilir. Bu nedenle iletişim, yalnızca bilgi alışverişi değildir. İletişim, insanın iç dünyasının dış dünyaya açılmasıdır. İnsan konuşurken kendisinden bir şey verir. Yazarken kendisinden bir şey bırakır. Söz ve yazı bu anlamda birer eylemdir. Nasıl ki insanın eliyle yaptığı bir eylemin ahlâkî bir değeri varsa, diliyle yaptığı eylemin de vardır. Dolayısıyla “ben sadece söyledim” veya “ben sadece yazdım” diyerek sorumluluktan çıkamayız. Söylemek de yazmak da yapmaktır. Çünkü söz bir şey yapar; yaklaştırır veya uzaklaştırır; onarır veya yaralar; aydınlatır veya örter; ihyâ eder veya öldürür. Söz ve Yazı, İmana da Küfre de Bağlanabilir İman yalnızca insanın zihninde ve kalbinde duran soyut bir kabul değildir. İman, yöneliştir. Yöneliş ise eylem üretir. Bu nedenle iman, insanın sözünde ve yazısında da görünür...

İMANIN FENOMENOLOJİSİ İman Nerede ve Nasıl Görünür?!. İman nedir?!. İman, öncelikle insanın Rabbiyle kurduğu görünmez bir ilişkidir. Kalbin tasdiki, aklın ikrarı, nefsin yönelişi ve insanın Allah’a güvenerek O’nun gösterdiği istikâmete yönelmesidir. Bu yönelişin ilk muhatabı insanoğlu değil, Allah’tır . İnsan imanı dışarıdan bütünüyle bilemez. Çünkü insan kalpleri okuyamaz. Allah ise kalplerde olanı bilir : “ O, göğüslerin özünü bilendir.” Dolayısıyla iman, Allah açısından görünmez değildir. Bizim için görünmeyen, Allah için gizli değildir. Fakat burada önemli bir mesele ortaya çıkar : İman insan hayatında hiç görünmemeli midir?!. Hayır. Çünkü iman insanın içinde kapanıp kalan bir “duygu ve düşünce” değildir. Gerçek iman, insanın varoluşuna nüfuz eder; düşüncesini, tercihini, davranışını ve nihayet hayat tarzını dönüştürür. İman tohumsa, sâlih amel onun meyvesidir . Tohum görünmeyebilir; fakat hayat bulduğunda toprağın üstünde bir filiz verir. Filiz ağaca, ağaç meyveye dönüşür. Meyve t...

KUR’ÂNÎ DÜNYA GÖRÜŞÜ Hayât-üd Dünyâ’dan Âhirete Uzanan Bütünlük Kur’ân’ın dünya tasavvuru, felsefî anlamda bir weltanschauung (dünya görüşü veya yaşam felsefesi) kavramına indirgenemez. Çünkü Kur’ân için dünya yalnızca hakkında bir görüş oluşturduğumuz “dış dünya” değildir. Dünya, içinde yaşadığımız, düşündüğümüz, bildiğimiz, seçtiğimiz, eylediğimiz, imtihan olduğumuz ve âhirete doğru yürüdüğümüz hayatın kendisidir. Bu nedenle Kur’ânî dünya görüşü, “dünya nedir” sorusuyla başlayıp orada bitmez. Asıl soru şudur : Dünya hayatını nasıl anlamalı ve bu hayat içinde nasıl yaşamalıyım ki varlığım âhirette de anlamını korusun?!. Bu açıdan Bakara 204-206, Kur’ânî dünya görüşünün küçük fakat son derece yoğun bir örneğini sunar. Dünya Hayatı Yalnızca Bir Dünya Tasavvuru Değildir Bakara 204’te şöyle denilir : وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا “ İnsanlardan öylesi vardır ki, dünya hayatı hakkında söylediği söz seni hayran bırakır .” Buradaki ifade özellikle dikkat ç...

SON YÜZYILDA TÜRKİYE’DE DİN, DEVLET VE CEMAATLER İKTİDAR, HEVÂ VE İLÂHLIK SAVAŞI Türkiye’nin son yüzyıllık din, devlet, siyaset ve cemaat tarihini yalnızca laiklik-dindarlık, devlet-cemaat, sağ-sol veya cemaat-cemaat çatışması üzerinden okumak, meselenin görünen yüzünü anlatabilir; fakat kaynağını açıklamaz. Çünkü görünen bütün bu mücadelelerin altında daha derin bir soru vardır : Kim hükmedecek?!. Bu soru yalnızca siyasetin sorusu değildir. Aynı zamanda insanın varlık, özgürlük, kulluk ve sorumluluk anlayışının da sorusudur. İnsan kimin hükmünü kabul edecek?!. • Devletin mi?!. • Liderin mi? • Cemaatin mi?!  • Partinin mi?!  • İdeolojinin mi?!. • Çoğunluğun mu?!. • Kendi hevâsının mı?!. • Yoksa Allah’ın mı?!. Bu nedenle asıl mesele, hangi cemaatin, hangi partinin veya hangi ideolojinin kazanacağı değildir. Daha derinde savaş, “kim hükmedecek” sorusu ile “kime kulluk edilecek” sorusu arasındaki savaştır. Bu savaş, • Bazen siyaset adıyla görünür. • Bazen din adına. • Bazen laikl...

KİTÂB’IN EVRENİ : ÂYETLERDEN ANA MESAJ’A Giriş : Ağacı Görmek, Ormanı Kaçırmamak Kur'ân’ın âyetleri tek tek ağaçlar gibidir. Her biri kendi başına anlam taşır; her birinin kendine özgü bir yapısı, bağlamı, dili, ilişkileri ve işaret ettiği hakikatler vardır. Bu yüzden âyeti anlamak, kelimesinden bağlamına, bağlamından sûresine kadar dikkatli bir okumayı gerektirir. Fakat burada bir tehlike vardır : Ağacı incelerken ormanı kaçırmak. Bir âyeti çok iyi açıklamak, henüz Kitâb’ın ne söylediğini bütünüyle görmek değildir. Çünkü Kitâb, âyetlerin basit bir toplamı değildir. Âyetler arasında bir anlam örgüsü, bir bütünlük, bir yön ve bir ana mesaj vardır. Bu sebeple yalnızca, “bu âyet ne söylüyor” sorusunu değil, “ bütün Kitâb birlikte ne söylüyor ” sorusunu da sormak gerekir. İşte Kitâb’ın Evreni, bu ikinci sorunun peşine düşer. 1. Âyet : İşaret Âyet, yalnızca okunacak bir cümle değildir. Âyet, işaret eder. Bazen bir söze, bazen bir olaya, bazen insanın kendisine, bazen tabiata, bazen tar...