BİLMEK İSTEYENLER İÇİN

İmanın Canlılığı : Bilgiden Amele İnsan, hakikate ilişkin bilgisini boşlukta edinmez. Her bilgi iddiasının altında, açık veya örtük bir varlık tasavvuru , yani bir ontoloji bulunur. Bu nedenle insanın “neyi biliyorum” sorusundan önce, “ne vardır” sorusu gelir. Ontoloji, epistemolojinin zeminidir; epistemoloji ise insanın varlık ve hakikat hakkında neyi, nasıl ve hangi imkânlarla bilebildiğini araştırır. İslâmî perspektiften bakıldığında bu zemin Allah merkezlidir. Allah, varlığın kaynağı, hakikatin nihâî kaynağı ve değerin nihâî ölçüsüdür. İnsan hakikati kendisi üretmez; hakikatle karşılaşır, onu kavrar ve ona göre kendisini konumlandırır. Bu nedenle vahiy, akıl, deneyim ve tecrübe aracılığıyla elde edilen bilgi, insanın zihninde yalnızca birtakım önermelerin birikmesi olarak kalmamalıdır. Çünkü bilmek, henüz yaşamak değildir. İnsan, “Allah vardır” diyebilir, Allah’a ‘inanabilir’; fakat bu bilgi onun hayatındaki hiçbir tercihi değiştirmeyebilir. İnsan, adâletin değerini bilebilir; faka...

MEKKE PAKTI NEDEN KURULDU?!. I. Bölüm : Görünen Antlaşmanın Ardındaki Büyük Resim Uluslararası siyasette hiçbir önemli ittifak, yalnızca imza töreninden ibaret değildir. Bir antlaşma, çoğu zaman yıllarca süren güvenlik değerlendirmelerinin, diplomatik temasların ve değişen güç dengelerinin görünür hâle gelmiş son halkasıdır. Bu sebeple “Mekke Paktı/İttifakı neden kuruldu?!.” sorusu, aslında “bugün dünyada ne değişti?!.” sorusuyla birlikte ele alınmalıdır. İlk bakışta cevap basit görünür : Üç ülke, ortak güvenlik kaygıları nedeniyle bir araya gelmiştir. Fakat jeopolitik analiz bununla yetinmez. Çünkü devletler yalnızca mevcut tehditlere değil, gelecekte doğabilecek güç boşluklarına da hazırlanırlar. Son yıllarda uluslararası sistem tek merkezli olmaktan uzaklaşmıştır. Büyük güç rekabeti yeniden hız kazanmış, enerji hatları, deniz ticaret yolları, insansız sistemler, siber güvenlik ve yapay zekâ destekli askerî teknolojiler güvenlik anlayışını değiştirmiştir. Böyle bir dönemde bölgesel a...

ŞEYTANI TANIYALIM İnsan, Şeytan ve İrade Arasındaki İlişkiye Kur’ânî Bir Bakış Giriş : Şeytanı neden tanımalıyız?!. Şeytan hakkında konuşmak, çoğu zaman iki aşırılığa götürülür. Bir tarafta şeytan, insan üzerinde neredeyse sınırsız gücü bulunan, insanı istediği her şeyi yapmaya zorlayabilen bağımsız bir kötülük gücü olarak tasavvur edilir. Böyle bir anlayışta insanın sorumluluğu zayıflar; insan, kendi tercihlerinin faili olmaktan çıkar ve şeytanın mağduruna dönüşür. Diğer tarafta ise şeytan tamamen insanın içine taşınır: kötü arzu, karanlık bilinçdışı, bastırılmış dürtü veya insanın kötülük eğilimi şeytan olarak adlandırılır. Bu durumda ise Kur’ân’ın şeytanı konuşan, çağıran, aldatan, vaat eden ve irade kullanan bir fail olarak anlatan dili açıklanamaz hâle gelir. Kur’ân'ın ortaya koyduğu tablo bu iki indirgemeye de sığmaz. Şeytan ayrı bir fâildir, fakat mutlak güç değildir. İnsanla muhataplık kurar, fakat insanın iradesini ele geçiremez. Telkin eder, kandırır, yanıltır, süsler ve ...

ÂDEM’E İSİMLERİN ÖĞRETİLMESİ Başlangıçta İsim Vardı İnsanın bilgi serüveni, Âdem’e isimlerin öğretilmesiyle başlar. Kur’ân bunu kısa fakat son derece yoğun bir ifadeyle bildirir : وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا “Ve Âdem’e bütün isimleri öğretti.” (2/31.) Bu cümle, insanın yalnızca neyi bildiğini değil, bilmenin kaynağını, imkânını ve amacını da gösteren bir başlangıç noktasıdır. Çünkü burada ilk öğreten insan değildir. İlk öğretmen Allah’tır. İlk öğrenci Âdem’dir. Dolayısıyla insanın bilgi üretme kabiliyeti, kendisinden başlamaz. İnsan, bilginin sahibi olarak değil, öğrenen bir varlık olarak başlar. Allah dışında öğrenmeden öğreten yoktur. İnsan, ne kadar bilir hale gelirse gelsin, varlığını kendisine öğretmiş olanın önünde daima talebedir. Kiminin “ilkokulu”, kiminin “lisesi”, kiminin “üniversitesi” vardır. Fakat bütün bu dereceler, aynı büyük mektebin farklı sınıflarıdır. İnsanlığın bütün bilgi tarihi, nihayetinde İlk Öğretmen’den öğrenilenlerin farklı derecelerde kavranılması...

TEVHÎD ve ŞİRK PARÇALANMA NEREDE VE NASIL BAŞLADI?!. Giriş İnsanlık tarihinin en büyük problemi Allah’ın varlığını inkâr etmek değildir. Tarihin büyük kısmında insanlar zaten bir yaratıcıya inanmışlardır. Buna rağmen çatışmalar, zulümler, putlar, tâğutlar ve şirk ortadan kalkmamıştır. Demek ki problem, sadece “Allah vardır veya Allah yoktur.” meselesi değildir. Asıl problem, hakikatin parçalanmasıdır. Kur'an’ın tevhîd çağrısı da tam bu noktada başlar. Çünkü tevhîd, yalnızca Allah’ın bir olduğunu haber veren bir inanç cümlesi değildir; parçalanmış hakikati yeniden ilâhî birlik içinde okumaya çağıran bir varlık tasavvurudur. Bu sebeple tevhîdi anlayabilmek için önce şu soruya cevap vermek gerekir : Parçalanma nerede ve nasıl başladı?!. 1. Temyiz ile Tefrik Arasındaki İnce Çizgi İnsan aklı anlamak için ayırır. Bir hekim, insan bedenini organlara ayırarak inceler. Bir dilci, cümleyi kelimelere ayırır. Bir fizikçi, maddeyi parçacıklarına kadar analiz eder. Bir hukukçu, olayları unsurlar...