BİLMEK İSTEYENLER İÇİN

Epistemik Uyuşma : Noktanın Kaybından Bilincin İğfaline - Modern İnsan İnsan, varoluş sahnesindeki ilk geri çekilmeyi belki de dili gevşeterek başlattı. Rus yazar ve hiciv ustası Aleksandr Kanevskiy’e atfedilen o çarpıcı Noktalama İşaretleri metaforunda anlatıldığı gibi, insan önce bağları kuran virgülü kaybetti; düşünceleri birbirinden koptu. Ardından coşkunun, öfkenin ve şaşkınlığın işareti olan ünlem elden gitti; duygularını ifade etme gücü zayıfladı. Sonra merakın ve sorgulamanın kapısını açan soru işareti kayboldu; soru sormak, dolayısıyla araştırmak ve anlamaya çalışmak gereksizleşti. Nihayet felsefî ve geometrik düzlemde başlangıcın, sınırın ve belirlenimin sembolü olan nokta da ortadan kalktığında, geriye yalnızca sessizlik kaldı. Çünkü nokta yalnızca bir dil işareti değildir. O, bir şeyin nerede başlayıp nerede bittiğini, neyin ne olduğunu ve neyin diğerinden ayrıldığını belirleyen en temel işaretlerden biridir. Noktanın kaybı bu bakımdan yalnızca yazının değil, ayrım yapma...

DİN NEDİR?!. Din, yalnızca inanmak değildir. “Din nedir?!.” sorusuna bugün, çoğunlukla “inanılan esaslar, ibâdetler ve ahlâk kuralları bütünü” şeklinde cevap verilir. Bu tanım, dinin bazı unsurlarını gösterse de Kur’an’daki dîn kavramının taşıdığı anlam alanını bütünüyle karşılamaz. Çünkü Kur’an’da dîn, yalnızca insanın zihninde bulunan bir inanç değildir. İnsan hayatını biçimlendiren; insanın neye göre yaşayacağını, kime tâbî olacağını, hangi ölçüleri kabul edeceğini ve hayatını hangi hüküm düzeni içinde sürdüreceğini belirleyen bir bütündür. Bu sebeple dîni yalnızca “din” diye çevirmek yerine, Kur’an’daki kullanımlarını birlikte düşünerek hayat düzeni kavramıyla ilişkilendirmek mümkündür. Fakat burada “düzen”den ne anladığımız belirleyicidir. Çünkü her düzen aynı değildir. Düzeni kim kurmaktadır?!. Hükmü kim koymaktadır?!. Ölçüyü kim belirlemektedir?!. İnsan kime tâbî olmaktadır?!. Bu sorular sorulduğunda din ile ilâh arasındaki ilişki ortaya çıkar. 1. İlâh ile din arasındaki ilişki ...

HAKİKAT VE ŞEHÂDET Kur'an’da Hakikatin Hayat Tarafından Doğrulanması Giriş : Hakikat Nerede?!. İlk bakışta basit gibi görünen bir soru vardır : Hakikat nerededir?!. İçeride mi, dışarıda mı?!. Felsefe tarihi boyunca bu soruya farklı cevaplar verilmiştir. Kimileri hakikati dış dünyada aramış, kimileri insanın zihninde, kimileri de bilincinde veya dilinde... Kur'an ise meseleyi bambaşka bir temele oturtur. Hakikat ne yalnızca dış dünyadadır ne de yalnızca insanın içindedir. Hakikat, her şeyden önce Allah’ın varlığına dayanır. Çünkü mutlak hakikat, mutlak varlıktan bağımsız düşünülemez. Bu sebeple ilk hüküm şudur : Hakikat, Allah’ın varlığıdır. Fakat insan için asıl soru bundan sonra başlar. Allah’ın varlığı, benim için ne zaman hakikate dönüşür?!. İşte bu soru bizi Kur'an’ın en temel kavramlarından birine götürür : Şehâdet . I. Hakikat ve Benim İçin Hakikat Allah’ın varlığı, insanın kabulüne bağlı değildir. İnsan inansa da inanmasa da Allah vardır. Bu, ontolojik hakikattir. F...

BEN KİMİM, SEN KİMSİN?!. Giriş : İnsanın En Temel Sorusu İnsan, yeryüzüne geldiği günden beri sayısız soru sormuştur. Göklerin nasıl yaratıldığını, yıldızların neden hareket ettiğini, hayatın nasıl başladığını, ölümden sonra ne olacağını merak etmiştir. Bilim, felsefe ve din, bu sorulara kendi yöntemleriyle cevap aramıştır. Fakat bütün bu soruların gerisinde, hepsinden daha temel bir soru vardır : Ben kimim?!. Bu soru cevaplanmadan insanın Allah ile ilişkisi de, dünya ile ilişkisi de, ölümle ve âhiretle olan ilişkisi de tam olarak anlaşılamaz. Çünkü bütün dînî hükümler, bütün ahlâkî sorumluluklar ve bütün hukukî yükümlülükler sonunda gelip bir tek özneye yönelir : Ben. Peki bu “ben” kimdir?!. Ben, bu gördüğüm beden miyim?!. Yoksa bedenimi kullanan başka biri mi var?!. Ben, beynim miyim?!. Ben, kalbim miyim?!. Ben, ruhum muyum?!. Yoksa bunların hiçbirine indirgenemeyen başka bir varlık mıyım?!. Bu sorular sadece felsefenin değil, Kur'ân’ın da merkezî sorularıdır. Çünkü Kur'ân’ın...

Nübüvvet, Risâlet ve İtaat I. Bölüm : Habl : Allah ile İnsan Arasındaki Bağ İnsanlık tarihi, özü itibariyle Allah ile insan arasındaki bağın tarihidir. Kur'ân bu bağı bazen ahd (sözleşme), bazen mîsâk (sağlam söz), bazen velâyet (yakınlık), bazen de habl (ip) kavramıyla anlatır. Bu kavramların her biri aynı hakikatin farklı yönlerini gösterir. Bunlar içinde “habl” benzetmesi, insanın Allah ile olan irtibatını en canlı biçimde tasvir eder. Çünkü ip, iki ucu birbirine bağlar; koparsa irtibat kesilir, tutulursa emniyet ve istikamet sağlar. Kur'ân’ın “ Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı sarılın; ayrılığa düşmeyin .” emri, sadece toplumsal birlik çağrısı değildir. Öncelikle Allah ile kurulan bağın korunmasını emreder. İnsanlar birbirlerine, Allah’ın ipine tutundukları ölçüde yaklaşırlar; o bağ zayıfladığında ise aralarındaki bağlar da çözülmeye başlar. Peki Allah’ın ipi nedir?!. Kur'ân tek bir cevap vermek yerine, farklı ifadelerle aynı hakikati gösterir : Vahiy, Kitâb, hidâyet...